Artikel uit De Polderkrant van 16-09-1985:

"Het was voor mij net een gevangenis"

Schokkers overspoelen Schokland op Schokkerdag

Twee inmiddels hoogbejaarden brachten zaterdag in het kader van de Schokkerdag een bezoek aan Schokland.
Het is het echtpaar Schuurman uit het Overijssels Mariënberg, dat als laatste het eiland kort voor het droogvallen van de polder verliet.
Meer bijzonderheden over de bijzondere reünie van de nazaten van Schokker families leest men elders in dit nummer.

(Door Jan Schokker)

URK - De zaterdag gehouden Schokkerdag werd bijgewoond door de laatste op het eiland Schokland woonachtige familie, de heer en mevrouw Schuurman. De heer Schuurman was kantonnier van Rijkswaterstaat en heeft op het eiland gewoond tot 1941. Het gezin werd van het eiland afgehaald toen het water rond het eiland door het droogmalen van de Noordoostpolder gezakt was tot 50 centimeter.
De familie Schuurman vertelde dat ze altijd met plezier op het eiland heeft gewoond. Soms was het er erg eenzaam, maar op andere momenten waren er veel schippers in de haven van Emmeloord. Dan was het een gezellige drukte op het eiland en was er het nodige kontakt. Verder gingen de Schuurmans eens per week met de botter van Rijkswaterstaat naar Kampen om daar inkopen te doen. Ze zagen dan ook de kinderen die in Kampen in de kost waren om er op school te gaan.
Op het eiland hebben ze ook wel de nodige bange ogenblikken gehad. Ze vertelden dat toen ze pas op het eiland waren er zulk hoog water was dat ze om het huis en de kerk nog een strook grond hadden van een meter. Verder was het hele eiland overstroomd. Na de afsluiting van de Zuiderzee is het minder geworden omdat er toen riet om het eiland groeide en dit de zeegang brak.
Verder waren aanwezig de kinderen van de familie Smit. Lammert Smit heeft tot zijn zestiende jaar op het eiland gewoond. Hij vond het daar maar niets. "Het was voor mij net een gevangenis". Hij was blij dat hij van het eiland af kon om te gaan varen. Zijn zuster Trijntje daarentegen had het best naar haar zin gehad. Ik kon daar wel wonen. Ik mocht graag lezen. Ik zag het als een soort van kloosterleven". Op een vraag hoe ze het vond dat ze op het eiland nooit een vriendje had ontmoet, "die heb ik pas op mijn 35e in Kampen ontmoet en ben daar mee getrouwd". Een andere vraag aan hen was of ze er ook ernstige dingen hadden meegemaakt. Trijntje antwoordde daarop dat het ergste geweest was, dat ze op een broertje moest passen en dat dit verdronken was in de haven. Dit had ze heel erg gevonden.
De families Schuurman en Smit waren de laatsten die op het eiland geleefd hebben. In de tijd die lag tussen de ontruiming in 1859 en de inpoldering van de Noordoostpolder, waar het eiland in opgenomen werd, hebben er steeds ambtenaren van de overheid gewoond. Dit om het nodige onderhoud aan het eiland en de haven te kunnen blijven uitvoeren. Op verzoek van de heer Schuttevaer uit Zwolle werd na de ontruiming besloten om de haven van Emmeloord in stand te houden als vluchthaven. Verder moest het eiland beschermd worden omdat dit een zeer goede barriëre was voor het land rond Kampen en Vollenhove. Bij westerstorm was het eiland een golfbreker die de zee zodanig afzwakte dat deze geen gevaar meer opleverde voor de dijken van het Kampereiland.
In het jaar1825, tijdens een zeer zware februaristorm, gaf het niet veel dat het eiland Schokland er lag. Het was toen zo'n slecht weer dat de golven volledig over het eiland heen sloegen en zo ook de kusten van het land achter het eiland konden bereiken. Hierbij zijn in het hele land vele doden gevallen. Op het eiland Schokland werd na de storm de balans opgemaakt. Alleen op Schokland vielen er dertien doden en waren er veel huizen verwoest. Verder was de Roomse kerk van Emmeloord ook door de zwaar beukende golven geslecht.
Deze storm was uiteindelijk de aanleiding om tot de totale ontruiming van het eiland Schokland te komen. De bevolking van het eiland werd gedwongen om in 1859 het eiland in vier maanden tijd volledig te ontruimen. Ze zijn naar alle windstreken uitgewaaierd. Zo kwam er in Kampen in Brunnepe een Schokkerwijk. Deze was net zo armoedig als het op Schokland was geweest. Verder gingen er bewoners naar Vollenhove, Urk, Volendam, en zijn er een groot aantal naar Drente gegaan om daar in het turfsteken te werken. Zo komt het dat de namen van Schokland door het hele land verspreid geraakt zijn.

Een groot aantal nazaten van Schokker families was zaterdag weer terug op het stuk grond wat een roerige geschiedenis heeft doorgemaakt.
Het eiland waar eenzaamheid troef was en dat voortdurend door het aanvallend water werd getroffen.

Door het initiatief van de Stichting Urker Uitgaven zijn een groot aantal van oorsprong van Schokland afkomstige naamdragers bij elkaar geweest op hun voorvaderlijke geboortegrond. Zo liepen er na ruim 125 jaar weer Coridon's, Bien's, Broodbakkers, Klappe's, Grootjens, Gillots en nog vele anderen met elkaar rond op Schokland. Het is toch wel vreemd om nu zonder vrees rond te kunnen lopen op de grond die de voorouders met heel veel moeite hebben kunnen behouden in de strijd tegen het water.
Er gingen dan ook bij de. aanwezigen stemmen op om te proberen om op het voormalige eiland een Schokker-centrum te vestigen. Misschien dat de Schokkervereniging die nu waarschijnlijk opgericht gaat worden hier iets aan kan gaan doen. Nu is er misschien nog materiaal te vinden waar dat voorgebruikt kan worden. Hoe langer gewacht wordt, hoe moeilijker het zal worden om zo iets op te zetten.
Een opmerkelijk feit is wel dat er na zoveel jaren dat de nakomelingen van de bewoners van Schokland er zoveel belangstelling voor hebben. Na de eerste berichten over het houden van de Schokkerdag begonnen op het secretariaat vande Stichting Urker Uitgaven al aanmeldingen binnen te komen. Uiteindelijk kwam het zover dat de zaal van de Ark waar het eerste gedeelte van de dag gehouden werd volledig volgeboekt was. Het werd zelfs noodzakelijk om mensen teleur te stellen omdat ze er niet meer in konden. Het leek in de zaal van de Ark wel op een echte familiereünie en later op het voormalige eiland kon je de vragen horen "waar zouden onze voorouders gewoond hebben?" Na deze dag zal er zeker op niet al te lange termijn wel iets georganiseerd gaan worden om de nu opgedane contacten uit te bouwen en te verstevigen.