Artikel uit Het Urkerland van 09-08-1985:

Schokland op 14 september in middelpunt van de belangstelling

Wie neemt deel aan 'de Schokkerdag'?

"Niet alleen zitten de mensen in de bitterste nood, honderd haarden zonder brandstof, vijfhonderd mensen zonder een bete broods! Men vraagt elkander 's morgens: zouden er ook doden wezen?" Aldus een noodkreet van burgemeester Gillot van Schokland in 1839.
Schokland. Nu een onaanzienlijke verheffing in het vlakke polderland. Toen een oord der verschrikking, want meermalen hadden de Schokkers 'De stem van het water' met zijn eeuwige rampen gevreesd en gehoord. Onderstaand een bijdrage van de heer Tr. Korf, bestuurslid van de Stichting Urker Uitgaven.

De Middelbuurt op Schokland in 1845.

En toch waren de Schokkers gehecht aan dat zompige streepje grond dat meer geschikt was voor de eenden ter bewoning dan voor mensen. Want toen in 1859 de overheid een gedwongen verhuizing voorschreef, was dat voor het merendeel van de bewoners een exodus zonder uitzicht op het beloofde land. Omgekeerd kon je ook van Schokland niet zeggen dat het bepaaldelijk overvloeide van melk en honing. Integendeel. Het overgrote deel van de bevolking kon niet in eigen onderhoud voorzien. Dat blijkt al uit bovenstaande noodkreet van burgemeester Gillot uit 1839. Dat de regering besloot tot ontruiming hebben de Schokkers haar wel niet in dank afgenomen, maar eigenlijk had het al veel eerder moeten gebeuren. Deze maatregel kan men beschouwen als een bescherming van de mensen tegen zichzelf.
En zo vertrokken ze dan, de Schokkers. Een ieder naar de plaats van zijn keuze. Ze heetten Botter, Kwakman, Koridon. De één ging naar Kampen, de ander naar Volendam of Vollenhove. Ook gingen er naar Urk. Zelf heb ik Trien (bijgenaamd) de Schokker nog zeer goed gekend. Maar het ontvolkte Schokland bleef bestaan. Eenzaam en mysterieus lag het daar en talrijke sagen, legenden en andere onwaarheden, vol romantiek en tragiek, weefden zich rondom 'het verlaten eiland'.
In die 125 jaar is er heel wat gebeurd. De fundamenten van de middeleeuwse kerk op de Zuidpunt werden geconserveerd. Daar kan men mediteren over wat geweest is in oude dagen. Hoe ook daar de blijde boodschap die van alle tijden is, geklonken heeft in de oren van mensen die sinds lang op de zee van de tijd zijn heengegaan, zoals ook wij stilaan zullen volgen. Kon het zijn dat wij dan met alle heiligen, ook die van Schokland, het loflied mogen aanheffeni tot glorie van Hem die niet aan tijden gebonden is, maar die de eeuwen der eeuwen leeft. Wonderlijke gedachten bevangen een mens bij zo'n eeuwenoud overblijfsel van een godshuis.
Dan naar de Noordpunt van 'het verlaten eiland'. Daar heeft men de havenhoofden en het plankier van de oude haven gerestaureerd in de oorspronkelijke staat, waardoor het verleden weer wat dichterbij komt. Van de Noordpunt (oud-Emmeloord), gaan we naar de Middelbuurt (oud-Ens), waar het kerkje met erf en bijgebouwen al jaren een aantrekkelijk museum herbergt. Pas geleden is in de nabijheid een zeer interessante gesteentetuin met bezoekerscentrum ingericht. Zeer de moeite waard van een bezoek. Dat geldt trouwens voor alles wat nog herinnert aan de oude en de zeer oude tijd en aan het voormalige eiland Schokland.

Lektuur over Schokland is er te over. Kort geleden verscheen er van de hand van de heer D. Landsman een boekje. Nog vorig jaar liet de Stichting Urker Uitgaven een herdruk verschijnen van wat de heren Moerman en Reijers vóór de oorlog over Urk en Schokland wisten mee te delen. En dit jaar hoopt de Stichting Urker Uitgaven een mooie en ditmaal geïllustreerde herdruk te verzorgen van het befaamde boekje van dr. P.J. Bouman, getiteld 'Het verlaten eiland'.
Ter gelegenheid van de feestelijke presentatie van dit boekje organiseert de Stichting Urker Uitgaven een Schokkerdag op het buureiland Urk en wel op 14 september 1985. Plaats: Het Centrum 'De Ark', Lange Dam 2.
Het programma luidt in het kort als volgt:
* Een ieder die wil deelnemen en onze gasten worden tussen half elf en elf uur ontvangen in 'De Ark' ter kennismaking. Er is koffie met Schokkermoppen.
* Omstreeks elf uur wordt het eerste exemplaar van het herdrukte boekwerkje gepresenteerd, waarna enkele korte toespraakjes worden gehouden door Schoklandkenners. Schilderstukken, foto's en eventueel levende beelden laten zien hoe het was en is.
* Zo rond twaalf uur volgt dan een Schokker 'maaltijd, roggebrood, beschuit en gebakken vis. Wie een wandeling door Urk wil maken krijgt er de tijd voor. De Stichting Urker Uitgaven heeft fraai septemberweer besteld. Mocht u een gids nodig hebben, wel die is er ook.
* Circa twee uur vangt een excursie aan naar ... inderdaad, naar Schokland. Het voormalige eiland wordt bereden en betreden van Noord naar Zuid of omgekeerd. Uiterlijk vijf uur nemen we afscheid van elkaar op het museumterrein van de Middelbuurt.
Maar 't lelijkst heb ik niet verteld, op reis te gaan kost geld! Een ieder kan met eigen vervoer deelnemen. Mocht dat moeilijkheden opleveren, dan zorgt de Stichting Urker Uitgaven, tegen betaling van de kosten, voor het vervoer. De kosten voor deelname per persoon bedragen.... Ja, ik weet dat u zult zeggen: dat is voor niks. Of, hoe kunnen ze het er voor doen. Welnu: het vervoer uitgezonderd kost zo'n dag u per persoon f. 15,- (vijftien gulden). U heeft het zeer aantrekkelijke programma gelezen, mooi weer is besteld en de prijs is ongekend laag. Wie mee wil doen kan f. 15,-- storten op postgiro 5374437 of op bankgiro 436429853 met vermelding Stichting Urker Uitgaven 'Schokkerdag'