Artikel uit De Twentse Courant van 09-08-1986:

Jonge Schokker Vereniging start werkgroep in Twente

Nazaten gezocht van Schokland-bewoners

Een beeld van Schokland omstreeks 1845.

(Door Gerard Vaanholt)

Van de vier eilanden in de voormalige Zuiderzee - Marken, Wieringen, Urk en Schokland - is de historie van de laatste zonder twijfel de meest dramatische geweest. De voortdurende afbrokkeling van het eiland (gevolg van het met klei bedekte veenlandschap), enorme armoede onder de bevolking (van de laatstelijk 700 eilandbewoners leefden minstens 500 in bittere nood), maar ook de toenemende inteelt (een nooit erg sterk benadrukt argument) deden de Nederlandse regering in 1859 besluiten het eiland te ontvolken.
Met een overheidsbijdrage van 150 gulden om have en goed te verhuizen dienden de 700 Schokkers elders een nieuw bestaan op te bouwen. Slechts drie gezinnen van waterstaatsambtenaren bleven wonen op het eiland, dat als belangrijkste plaatsen Emmeloord en Ens kende, voor de verzorging van het licht in de vuurtoren en van de haven van Emmeloord, alsook voor het onderhoud van dijken en paalschermen.
De historie van Schokland stokte in dat jaar 1859. Schokland was weliswaar niet geheel van de aardbodem verdwenen, de bewoners wel van hun geboortegrond. De geschiedenis begon zich pas weer met Schokland te bemoeien op het moment van de drooglegging van de Noordoostpolder in 1941. De nazaten van de oorspronkelijke bewoners van Schokland hebben hun afkomst echter nooit geheel vergeten. Ergens in de grijze cellen bleef de herinnering aan en nieuwsgierigheid naar het wel en wee van het eiland sluimeren. Een soort van atavistisch kenmerk, dat ten grondslag moet hebben gelegen aan de oprichting in oktober van het vorig jaar van en de enorme belangstelling vóór de Schokker Vereniging, een club, waarin de nazaten van de oorsponkelijk Schokker bevolking zich verenigd hebben.
De Schokker Vereniging ontstond uit het initiatief van de Stichting Urker Uitgaven om op 14 september 1985 Schokker nakomelingen op een speciale Schokkerdag nog eens op het voormalig eiland bijeen te brengen. Honderden nazaten stroomden toe, zoveel familiebanden aan- en herinneringen opgehaald, dat het idee voor een vereniging als het ware een vanzelfsprekend vervolg was. Drie weken later was de Schokker Vereniging een feit.
De dramatische geschiedenis van Schokland, de bij veel mensen levende wens alles over hun afkomst en voorouders te weten, de schok van de herkenning wellicht ook, dat alles tesamen heeft ongetwijfeld geleid tot de vooraf niet verwachte belangstelling voor de Schokker Vereniging. De initiatiefnemers hielden zichzelf voor bij een aantal van tachtig leden uitermate tevreden te mogen zijn. Dat pakte even anders uit. Niet alleen het ledental breidde zich conform het effect van de rollende sneeuwbal uit -"gemiddeld 1,75 nieuwe aanmeldingen per dag", meldt voorzitter Henk Toeter niet zonder trots, "we zitten nu op 700" - ook de organisatie zelf kwam in een stroomversnelling terecht. Zozeer zelfs, dat alle activiteiten en administratieve rompslomp niet meer centraal vanuit Kampen te behappen zijn. Alsof het de overheid zelf is heeft de Schokker Vereniging daarom het middel van dedecentralisatie aangegrepen.
Gestreefd wordt naar het oprichten van werkgroepen in die regio's, waar de Schokker nazaten groot in aantal zijn en de belangstelling voor de vereniging dus dienovereenkomstig groot geacht mag worden. Twente is één van die gebieden. Tientallen inwoners van Twente, wier voorouders op Schokland woonden, hebben zich inmiddels bij de vereniging aangesloten. Voor het bestuur van de Schokker Vereniging aanleiding de oprichting van een Twentse werkgroep voor te bereiden. De Hengeloër A.J. Faas, wonende aan de Oldenzaalsestraat 229, 7557 GL in Hengelo, treedt op als contactpersoon. Soortgelijke werkgroepen worden in de toekomst in Drente en Friesland verwacht, waar eveneens nogal wat nazaten van de oorspronkelijke bewoners van Schokland huizen. Niet alleen zij - de nazaten - kunnen lid worden, in principe kan iedereen, die belangstelling heeft voor Schokland en zijn historie, aansluiting bij de club zoeken.

De aanwezigheid van Schokker nazaten in Twente is niet vreemd. Toen de armoede Schokland overspoelde - het eiland is ooit redelijk welvarend geweest toen de veehouderij nog kansen had - en zelfs de visserij onvoldoende opbracht werd in de negentiende eeuw een weefschool gesticht om althans de jeugd wat economische mogelijkheden te bieden. Het besluit tot ontvolking deed de Schokkers hoofdzakelijk terecht komen in Kampen, Vollenhove, Volendam en Urk. Maar enkele gezinnen, waarvan jongeren de weefschool bezochten, vestigden zich meteen in plaatsen als Nijverdal en Goor vanwege de aanwezigheid van weverijen daar.

De doelstelling van de Schokker Vereniging luidt samengevat: de belangstelling voor het voormalig eiland moet bewaard blijven. Op diverse manieren tracht de vereniging dat te bewerkstelligen. De Schokkerdagen worden blijvende gebeurtenissen, maar ook andere activiteiten als het inrichten van exposities, het vastleggen van de historie en het verzamelen van attributen die op de een of andere manier met Schokland te maken hebben, heeft de Schokker Vereniging zich toegeëigend.
De Schokkerdag van dit jaar wordt 30 augustus gehouden. Gekozen is voor een boottocht naar Volendam, geheel in de stijl, zoals de voorvaderen dat indertijd ook moesten doen.

Een Schokker echtpaar in klederdracht, na de ontruiming.

Eén van de "Schokker-fanaten", Ab Klappe uit Eindhoven, heeft van honderd op Schokland voorkomende families de stambomen getraceerd tot rond het jaar 1700. In het periodiek van de Schokker Vereniging - "Van het Schokker Erf", wordt in iedere aflevering één van die families nader belicht. Wie gesierd is met één van de volgende namen loopt de kans een Schokker nazaat te zijn. De Titanenklus van Klappe heeft het volgende lijstje aan Schokker namen opgeleverd:
Baentjes, Bakker, Brasker, Brasser, Bape, Been, Bien, Blankvries, de Boer, Botter, Boese, Broodbakker, Bruins, Buter, Buijs, Coenders, Corjanus, de la Couture, Diender, Duim, van Eerde, Eleveld, Geerling, Gertsen, Gertner, Gillot, Goosen, Gottijn, de Graaf, de Groot, Grootjen, ter Haar, Ham, Heinen, Heijnenberg, Hofman, Holsappel, van Hoorn, Hunderink, de Jong, Jongsma, Kale, Kamper, Karel, Klappe, van Kleef, Kley, Klein, Kleussien, Koek, Kok, Konter, Koot, Koridon, Kwakman, Legebeke, Leyting, van Lier, Mastenbroek, Meijer, van de Molen, Mommende, Mossel, Mostert, van Nes, Net, Nijkerk, Oldenhof, Ouderling, Riet, Rigter, Ringeling, Roos, Ruiten, Schokker, Scholten, Schoon, Schout, Schunt, Seijdel, Slot, Smit, Sonderman, Steenbeek, Streithorst, Stroeve, Struijk, Sul, Taats, Tikkel, Toeter, Tromp, Veen, van de Vegte, Visscher, van Vlaanderen, de Vries, de Waal, Walter, van de Werf, Wichers, van Willegen, de Wit, Zalm, Zoet en Zuurhuizen.