Artikel uit het Nieuw Kamper Dagblad van 22-10-1986:

Ontruiming Schokland ging verder in 1940

Overleden Schokkers opgegraven

(Van één onzer verslaggevers)

KAMPEN / SCHOKLAND - Precies 81 jaar nadat de Schokkers gedwongen werden hun geboortegrond te verlaten en met huis en haard te verhuizen naar onder meer Kampen, Harderwijk, Volendam, Urk en Vollenhove, vond er in de zomer van 1940 nog een tweede 'ontruiming' plaats op Schokland. De resten van de destijds achtergebleven overleden bewoners werden opgegraven en verhuisden naar het anatomisch laboratorium van de universiteit van Amsterdam. Dr. A. de Froe, in die tijd docent antropologie aan deze universiteit, verrichtte deze opgraving tussen 18 juli en 15 augustus op de zuidpunt van Schokland met hulp van een tiental studenten van de medische faculteit. Als lid van de sectie voor antropologie van de toenmalige Stichting voor Bevolkingsonderzoek in de drooggelegde Zuiderzeepolders kreeg de Amsterdamse antropoloog toestemming voor dit onderzoek van de directie der Zuiderzeewerken. en van het gemeentebestuur van Kampen. Het anatomisch laboratorium van de hoofdstedelijke universiteit droeg bij in de kosten. Voorwaarde hiervoor was wel dat de universiteit eigenaar zou worden van de menselijke overblijfselen, die op Schokland gevonden zouden worden.

Weinig contact
Het opgraven van de overleden Schokkers werd uitgevoerd om meer te weten te komen over de middeleeuwse bewoners van midden-Nederland. De Schokker bevolking gold als een der minst 'vermengde' bevolkingsgroepen in Nederland. Zij hadden als eilandbewoners vrij weinig contact met mensen uit andere streken. Het gebeurde niet vaak dat iemand van elders zich op het eiland vestigde. Heel begrijpelijk, gezien de grote armoede en de erbarmelijke omstandigheden waaronder geleefd moest worden. Een Schokker trouwde meestal met een Schokkerin. Bovendien waren bruid en bruidegom over het algemeen ook nog familie van elkaar. Zo werden tussen 1749 en 1812 bijna den tussen 1749 en 1812 bijna tweehonderd rooms-katholieke huwelijken gesloten, waarbij in ruim honderd gevallen dispensatie aangevraagd moest worden wegens een verboden graad van verwantschap.

Isolement
"Daar komt nog bij dat ook op het eiland zelf nog eens sprake was van twee tamelijk streng gescheiden gemeenschappen, het katholieke Emmeloord en het Nederduits-Gereformeerde Ens. De Schokkers waren dus door hun isolement vrij zuivere representanten van de middeleeuwse bewoners van midden-Nederland en mogen tot de meest oorspronkelijke bevolking van ons, land gerekend worden," legt Bruno Klappe uit in Het Schokker Erf, een drie keer per jaar verschijnende uitgave van de nog niet zo lang geleden opgerichte Schokkervereniging, waarin nu al zo'n 800 nazaten van de oorspronkelijke eilandbevolking de herinnering aan hun voorouders levend houden en tegelijkertijd zoveel mogelijk aan de weet proberen te komen over het reilen en zeilen op het nu ingepolderde Schokland voor de massale ontruiming in het midden van de negentiende eeuw.