Artikel uit De Zwolsche Courant van ??-02-1986:

"Schokland boeide me altijd al"

Zwollenaar Jacob Kale stamt af van voormalig eiland in Zuiderzee

Net op de rand van het oude Schokland (in de Noordoostpolder) ligt een museumkerkje waar men meer te weten kan komen over de geschiedenis van het voormalige eiland.

ZWOLLE / SCHOKLAND - De in oktober vorig jaar opgerichte Schokkervereniging maakt een flinke groei door. In enkele maanden tijd is het ledenbestand uitgegroeid tot ruim driehonderd. Een duidelijke aanwijzing dat Schokland nog steeds voortleeft in de herinnering van de nabestaanden van de Schokkers. Eén van deze mensen is Jacob Kale, bestuurslid van de Schokkervereniging en sinds zeven jaar Zwollenaar. Hoewel hij zich in de Overijsselse hoofdstad thuis voelt, is zijn belangstelling voor Schokland in de loop der jaren allesbehalve minder geworden.
Schokland is net als Urk een voormalig eiland in de vroegere Zuiderzee. Terwijl Urk altijd bewoond is gebleven, moesten de Schokkers in de vorige eeuw hun eiland verlaten. Schokland werd in 1859 ontruimd omdat het niet langer veilig was er te wonen. De bewoners kwamen terecht in Kampen, Volendam en andere plaatsen langs de Zuiderzee. Zo ook de familie van Jacob Kale, die in Kampen ging wonen. De grootvader van Jacob Kale heeft nog op Schokland gewoond, tot zijn achtste levensjaar.
"Ik heb me altijd erg bij Schokland betrokken gevoeld", vertelt Jacob Kale. "Mijn vader is naar Urk verhuisd, en daar ben ik dus opgegroeid. Ik herinner me nog dat we voor de inpoldering wel eens naar Schokland voeren. Dat gebeurde toen met zeilschepen die op Urk voorzien werden van een motor. De eerste proefvaart ging naar Schokland. En om te bewijzen dat ik er geweest was, nam ik een zakje Schokker moppen mee; dat waren van die speciale koekjes. Op Schokland woonden toen namelijk nog wel een paar mensen. Een lichtwachter, een havenmeester en een kantonnier onder anderen. Ik ben trouwens nog een keer op Schokland geweest. Dat was toen de inpoldering op gang kwam. Met een vriend ben ik toen naar Schokland geschaatst.
Een stukje Schokker historie is overigens in Zwolle te vinden, in de vorm van een arreslee die in het Provinciaal Overijssels Museum staat. Jacob Kale vertelt: "Met die arreslee is in de vorige eeuw vanuit Zwartsluis voedsel naar Schokland gebracht, toen het eiland volledig was ingevroren. De bevolking was geïsoleerd en het eten raakte op. Die arreslee is geschonken aan mijn over-, over-, overgrootvader die herbergier was op Schokland en ook Jacob Kale heette." Als het aan de Schokkervereniging ligt, zal Zwolle die arreslee kwijtraken. De vereniging heeft zich namelijk ten doel gesteld alles wat met Schokland te maken heeft, terug te brengen naar het museumkerkje op het voormalige eiland.
Ook heeft men zich het lot aangetrokken van enkele Schokker huisjes die in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen staan. De inrichting daarvan is nauwelijks authentiek, en dat wil de Schokkerverenging graag veranderd zien. Verder bestaan er plannen voor een Schokkertentoonstelling, wil men zich inzetten voor een betere bewegwijzering naar het voormalige eiland in de polderprovincie en zijn er besprekingen gaande met de beheerder van het museum op Schokland om de grote stroom toeristen via de informatievitrines op de markantste punten van het eiland beter te informeren over de historie van Schokland.
Recentelijk verscheen het eerste nummer van het blad 'Het Schokker Erf'. De redactie laat in het openingsnummer weten, dat het blad in de toekomst regelmatig zal verschijnen om de leden van de Schokkervereniging en andere belangstellenden te voorzien van informatie en zo te proberen een bijdrage te leveren aan het in stand houden van de herinneringen aan het voormalige Schokland. Losse nummers zijn verkrijgbaar bij het secretariaat aan de Tholenstraat 9 in Kampen en kosten 4,75 gulden. "Artikelen, foto's en voorstellen, kortom alles wat men kwijt zou willen of in bruikleen wil geven aan de vereniging en de redactie van dit blad, kan naar ons gezonden worden", schrijven Els van der Waag (Schweitzerstraat 59, 1433 AH in Kudelstaart) en Raymond van Kooten (Chr. Huygensplein 2, 1098 RB in Amsterdam) in hun redactionele voorwoord. Els van der Waag: "Iedereen kan ons helpen. Bijvoorbeeld met verhalen uit de overlevering van grootouders of ouders, foto's, oude liedjes, versjes en rijmpjes van Schokland, familiegegevens of oude bidprentjes."

Geen antwoord
In de eerste uitgave van 'Het Schokker Erf' legt voorzitter Henk Toeter uit Kampen nog eens uit waarom niet alleen hij, maar inmiddels honderden andere Schokker nazaten enthousiast raakten voor het oprichten van de Schokkervereniging. "Vroeger werd ik bij mijn grootouders thuis geconfronteerd met verhalen over Schokland. Noem het verhalen over 'die goede oude tijd', die helemaal niet zo'n beste tijd bleek te zijn geweest. Ik hoorde namelijk nauwelijks iets anders dan verhalen over stormen, rampen, bittere armoede en de keiharde strijd om het bestaan. In je latere leven komen die verhalen, hoe geromantiseerd ook, uit je geheugen bovendrijven. Dan stel je jezelf de vraag: wie ben ik eigenlijk? Wie waren mijn voorouders en hoe leefden ze? Op zoek naar antwoorden kom je voor verrassingen te staan en rijzen er nieuwe vragen waarop je geen antwoord kunt krijgen.
Al speurend stuit je op een geven moment op andere nazaten van Schokker families, die ook in de historie doken. Zo trof ik een paar geleden Ab Klappe uit Eindhoven en tijdens onze gesprekken werd het plan geboren om 'eens iets' te gaan organiseren. Toen de Urkervereniging in september vorig jaar dan ook de Schokkerdag organiseerde, was dat voor ons natuurlijk een uitgelezen kans onze plannen vorm te geven. Ab Klappe heeft die dag een oproep gedaan zich te melden voor een vereniging. Dezelfde dag meldden zich al tachtig leden. Een voorlopig comité werd gevormd en we zijn direct aan het werk gegaan. Resultaat was de oprichting van de Schokkervereniging, een paar weken later al", legt Henk Toeter uit.
Het bestuur van de nog piepjonge Schokkervereniging wil de inmiddels gebleken belangstelling en interesse voor het oude Schokland continueren en structureren. "Wij denken dit te doen door de aandacht te vestigen op de voormalige (wan)toestanden, die heersten op het eiland. Via pers en andere publiciteitsmedia moet dit in groter verband bekend worden. Daarnaast zullen we contact zoeken met instanties als het Walkate Archief en de IJsselacademie in Kampen, de Stichting Urker Uitgaven, het Zuiderzee Museum of de VMIJ om samen een expositie te organiseren. Oude Schokker voorwerpen moeten geïnventariseerd worden, de jongere generatie moet weer belangstelling krijgen voor het eiland van hun voorouders en we gaan proberen zoveel mogelijk zaken, die voor de historie van Schokland van belang zijn en nu overal en nergens zweven, terug te krijgen naar de plaats waar het eens, noodgedwongen, weggehaald werd. Om een voorbeeld te noemen: in de Rooms-Katholieke kerk in Vollenhove staat een Maria-beeld, afkomstig van Schokland. En zo zijn er veel meer spullen. Zeker in de plaatsen waar de Schokkers na 1859 werden geconcentreerd, zoals Urk, Kampen, Volendam en Vollenhove. Dat moet terugkomen op Schokland", vindt Henk Toeter.
Jaarlijks of minimaal om de paar jaar zou er volgens de bestuursleden van de Schokkervereniging een landelijke Schokkerdag georganiseerd moet worden, liefst in een steeds wisselende gastgemeente. Verder wil men proberen te komen tot plaatselijke bijeenkomsten van Schokker-nazaten in eerdergenoemde plaatsen. Naast de genoemde Schokland-tentoonstelling en de uitgave van een verenigingsblad, zal het bestuur voorbereidingen treffen voor de organisatie van een tweede Schokkerdag, zo mogelijk al dit jaar en in samenwerking met de gemeente Noordoostpolder. "Misschien kan die dag gelijktijdig gehouden worden met de officiële overname van het museum op Schokland door de gemeente", besluit Henk Toeter.