Artikel uit de Gooi- en Eemlander van 29-08-1986:

Vereniging laat Schokland weer tot leven komen

Eiland moest in 1859 worden ontruimd

ALMERE - Het eiland is klein en voor tal van zaken aangewezen op hulp van de vaste wal. Landbouwgrond ontbreekt en in sommige jaren werd er maar weinig vis naar boven gehaald. Hulpacties zijn zo nu en dan nodig om de bewoners aan eten te helpen.
Schokland; een voormalig eiland in de Zuiderzee, nu rest slechts een museum als herinnering. Het is in de vorige eeuw een zeer belangrijk eiland voor de scheepvaart. Kosten noch moeite worden gespaard om het te verdedigen tegen de natuurelementen. Toch gebeurt het dat grote stukken land wegspoelen. De leefsituatie op het eiland wordt langzamerhand onhoudbaar. Het staatsblad op 4 juli 1859 bevat dan de mededeling dat Schokland als gemeente ophoudt te bestaan en op 10 juli van dat jaar het eiland ontruimd dient te zijn. De eilandbewoners krijgen een premie varierend van vijftig tot honderd vijftig gulden om te vertrekken. De Schokkers breken in veel gevallen hun huis af en bouwen het weer op in plaatsen als Volendam, Vollenhove, Urk en Kampen. In laatstgenoemde plaats is er nog een Schokkersbuurt.
Na 1859 verdwijnt de belangstelling voor het eiland langzamerhand. In 1940 komt Schokland weer even in het nieuws als de Noordoostpolder ingepolderd wordt. Opnieuw komt het voormalige eiland in het nieuws bij de provinciewording van Flevoland vorig jaar.
Nazaten van de Schokkers blijken geïnteresseerd in wat zich vroeger op het eiland heeft afgespeeld en waar de nakomelingen van de mensen die Schokland dienden te verlaten nu wonen en werken. Als een aantal mensen uit Urk in '85 een initiatief neemt voor een Schokkerdag, blijkt de belangstelling groot te zijn. Met kunst en vliegwerk konden de driehonderd geïnteresseerden een plek worden geboden, er was op zestig mensen gerekend. Er waren zelfs mensen die onverrichter zake huiswaarts moesten keren. Het succes van de dag leidde tot de oprichting van de Schokker Vereniging. Binnen een jaar heeft men al zevenhonderd leden kunnen inschrijven, een getal dat net zo groot is als het aantal mensen dat op Schokland woont in het jaar van de ontruiming.
Henk Toeter, woonachtig in Kampen is één van de mensen die deel uit maakt van het dagelijks bestuur van de vereniging. „De interesse komt niet alleen van de kant van Schokkers. In het hele land blijkt men geïnteresseerd."
Op zaterdag 30 augustus vindt de tweede Schokkerdag plaats. Vanuit Kampen vertrekt een gezelschap van zo'n driehonderd mensen naar Volendam. "We gaan bekijken hoe het echte Volendam eruit ziet onder leiding van enkele gidsen. Een museum in het vissersdorp laat onder meer zien hoe men vroeger op Schokland leefde. Voor mensen die juist in het leven van alledag geïnteresseerd zijn is in Volendam meer te zien dan in museum Schokland, waar het voornamelijk om opgravingen gaat."

Veel Schokkers zijn na de ontruiming naar Urk getrokken.
In dit vissersdorp werd vorig jaar de eerste Schokkerdag gehouden.

Inteelt
Toeter vertelt dat de bevolking van Schokland nogal geïsoleerd van de rest van Nederland leefde. "Het bevel tot ontruiming werd destijds ook mede gegeven om de inteelt vat de bevolking op te heffen. Er werd een groot aantal huwelijken voltrok ken met dispenstie. Toch waren de mensen in een goede gezondheid en was van degeneratie geen sprake."
Toeter zegt van te voren niet te hebben geweten wat de Schokker vereniging allemaal zou losmaken. "Ik denk dat de interesse er is omdat mensen een rustpunt zoeken in dele drukke tijd. Dat kan heel goed door je te verdiepen in het eiland en wat er van z'n bewoners terecht gekomen is."

Nazaten
De namen van veel mensen leiden naar een verleden op het eiland. Degene die naar de naam Schokker luistert heeft vrijwel zeker een binding gehad met Schokland. Dat er kans bestaat op een Schokker verleden geldt ook voor namen als Diender, Klappe, Kwakman, Konter, Walter, Stroeve, Taats en Tikkel. Van honderd familie's heeft Ab Klappe uit Eindhoven de stambomen kunnen traceren tot rond het jaar 1700.
Henk Toeter gaat in op het belang van Schokland voor de Hanzevaart. Hij noemt de gunstige ligging van het eiland voor de handelsvaart richting Oostzee. "Ook bood Schokland bij slechte weersomstandigheden een veilige ankerplaats. Voor de marine was het een belangrijke basis voor de verdediging van Holland en was het een goede routeaanduiding voor de scheepvaart. Vroeger werden er grote vuren gestookt om aldus een route-aanduiding te bieden."
Toeter laat weten dat in de loop der jaren na 1859 de geschiedenis van het eiland toch bij de nazaten bleef smeulen. "Dit omdat de grootouders tijdens lang winteravonden geromantiseerde verhalen over dat eiland, de stormen en de geesten vertelden"
In het afgelopen jaar meldden zich bijna twee leden per dag. bij de vereniging. In een boekje dat de vereniging uitgeeft, 'Het Schokkererf', staat allerlei informatie over het eiland. In elk nummer wordt de stamboom van een familie ontleed waarbij allerlei wetenswaardigheden aan het licht gebracht worden.
Volgend jaar willen Henk Toeter en de zijnen via een grote foto-expositie de geschiedenis van Schokland in beeld brengen.
Het secretariaat van de vereniging is gevestigd bij J. Bien, Tholenstraat 9, Kampen.
Voor wat betreft de Schokkernazaten kunnen mensen zich in verbinding stellen met, A. Klappe in Eindhoven aan de Kortonjonlaan 20.

Opmerking: Zowel Henk Toeter, Jan Bien en Ab Klappe zijn inmiddels overleden.