Artikel uit het Fries Dagblad van 15-09-1986:

Werkgroep in Friesland van Schokker nazaten

Schokland opnieuw in belangstelling door actieve vereniging

De kerk van Ens op Schokland.

SCHOKLAND - Een iets langere rug dan de doorsnee Nederlander, een iets grotere schedel en een fors postuur. Zo moet een echte Schokker eruit hebben gezien. De nazaten zijn nu nog te herkennen aan een rechte rug en een trotse houding. Ook in Friesland blijken families te wonen, wiens voorvaderen van Schokland komen. Hoewel er sinds 1859 op Schokland geen mensen meer wonen, staat het eiland weer volop in de belangstelling door de zeer snel groeiende Schokkervereniging.
Per dag krijgt de vereniging er twee of meer leden bij. "Als het er twee zijn, vinden we het weinig", aldus Henk Toeter, voorzitter van de vereniging. Samen met zijn vriend Ab Klappe richtte hij vorig jaar oktober de Schokkerverenig op, nadat in Urk een Schokerdag was gehouden. "Naar aanleiding van één berichtje in de krant kwamen driehonderd mensen naar Urk. Daar werd toen het idee voor een vereniging geboren. Dat het zo'n vaart zou lopen, hadden we nooit verwacht. De vereniging telt nu al meer dan 700 leden", aldus Toeter.

Schippers
Ook in Friesland zijn nazaten van echte Schokkers terecht gekomen. Zij zijn over het algemeen afkomstig uit schippersfamilies.
Toeter: “Turf uit Friesland was in die tijd goed handelswaar. Schippers uit de Hanzesteden voeren via Schokland naar het Noorden over de Oostzee. Het langgerekte Schokkereiland was een fijne ankerplaats. Maar ook Schokkers zelf voeren naar Friesland om daar in de Delen turf te halen." Eén van die schippers was de Schokker Jan Hendrik Toeter. Rond 1800 vestigde hij zich in Bolsward. De schipper had daar tijdens één van zijn tochten een meisje ontmoet. Maar omdat zij christelijk gereformeerd was en hij katholiek werd hij van Schokland verstoten en trok naar Bolsward waar hij trouwde. Het echtpaar kreeg zes kinderen waarvan er enkelen naar Harlingen trokken. Ook nu woont er nog een Toeter in Harlingen.
"Ook in andere bevolkingsregisters van Friese gemeenten ben ik oorspronkelijke Schokker namen tegen gekomen", aldus een enthousiast vertellende Toeter. "Niet alleen in Harlingen, ook in Workum, Weststellingwerf en Wymbritseradiel komen deze namen voor. Of ze echt allemaal oorspronkelijk van Schokland komen, moeten we nog nazoeken, maar hun achternamen wijzen er wel op".
Zo vond Toeter in Friesland de volgende Schokker namen: Klappe, Botter, Mossel, Mostert, Schokker, Toeter, Mastenbroek en Hofman.
Intussen is in Friesland een werkgroep van de Schokkervereniging gestart. Contactadres is: Piet Klappe, Hooizolder 216 in Drachten, telefoon: 05120-13721.

Inteelt
In 1859 werden de Schokker families verdreven, van hun eiland. De overheid beval het eiland te ontruimen omdat er steeds grote stukken van wegspoelden. Maar enkele verenigingsleden denken dat de ontruiming te maken had met de inteelt van de bevolking. "De inteelt was na de ontruiming nog niet opgelost. De meeste families trokken naar Volendam, Vollenhove, Urk en Kampen. Daar werden ze buiten de gemeenschap geplaatst. Ze werden behandeld als woomwagenbewoners. In de kerken moesten de families ook apart zitten. Voor hen waren er de zogenaamde 'Schokker banken'. Doordat ze werden afgestoten, waren ze, wat huwelijken betreft, nog steeds op elkaar aangewezen. Op het laatst waren bijna alle Schokkers familie van elkaar. Het heeft wel een paar generaties geduurd voordat we geaccepteerd werden", aldus Toeter.
Ondanks de inteelt, vermeldt de geschiedenis van Schokland nooit iets over degenaratie of mismaakte kinderen. De Schokkers blijken juist een uitstekende gezondheid gehad te hebben en dat terwijl er grote armoede heerste. "Verse groenten aten ze niet. De maaltijden bestonden bijna altijd uit vis, roggebrood en aardappels. Toch kwamen er weinig ziektes voor op het eiland, één van de redenen waarom de antropologische wetenschap interesse heeft voor de oorspronkelijke Schokker bewoners".
Die interesse voor de Schokker bewoners en hun geschiedenis is ook één van de drijfveren van de Schokkervereniging. Iedereen die daar belangstelling voor heeft of zelf een Schokker nazaat is, kan lid worden. Om de twee jaar houdt de vereniging een Schokkerdag. Dit jaar werd deze dag gehouden op 30 augustus met een boottocht van Kampen naar Volendam. De dag liep uit op één grote familiereünie.
De vereniging wil daarnaast het onbekende stuk geschiedenis van 1859 tot nu weer bekend maken. Dat doet men onder andere door het houden van een tentoonstelling tijdens de Kamper Ui(t)dagen volgend jaar. Bovendien is de vereniging bezig met het inventariseren van alle beschikbare gegevens, foto's en voorwerpen.

Bewegwijzering
"Wat ook hoog op ons verlanglijstje staat, is een goeie bewegwijzering in Schokland. Die is nu echt allerbedroevendst. Mensen uit het Noorden of Zuiden rijden er zo voorbij. Schokland staat niet eens aangegeven, terwijl er wel een bordje is voor de Schokkerhaven waar hoogstens drie tot vier schepen kunnen liggen ", aldus Toeter verontwaardigd. Als het aan hem ligt, worden er ook informatiekasten geplaatst In Emmeloord en Ens, zodat iedereen die op het voormalige Schokland komt, beseft waar hij zich bevindt.