Artikel uit het Algemeen Dagblad van ??-08-1987:

Het water was sterker

Schokland: Zonder verleden geen toekomst

H. Toeter van de Schokkervereniging en mevrouw J. ten Hove, beheerder van het Frans Walkate Archief, voor de lichtwachterswoning op Schokland.
(Foto: Axipress)

NOORDOOSTPOLDER - Schokland steekt als een grote puist boven het vlakke landschap van de Noordoostpolder uit. Het eiland verdween in 1859 in de anonimiteit, toen de bewoners uit veiligheidsoverwegingen werden geëvacueerd. Als gevolg van de drooglegging van de polder in 1942 werd Schokland bij het vasteland ingelijfd. Nu is het voormalige eiland samen met Urk de enige binding van de piepjonge provincie Flevoland met het verleden.

Zichtbaar
“Wie geen verleden heeft, heeft geen toekomst”, is het motto van H. Toeter, voorzitter van de Schokkervereniging, die in 1985 is opgericht door nazaten van de Schokkers. De vereniging maakt zich sterk voor een grotere bekendheid van het eiland en zijn vroegere bewoners. Zij wil een standbeeld neerzetten als hommage aan de eilandbewoners. Kunstenaar Siemen Bolhuis heeft het ontwerp hiervoor klaar.
Ook zouden Toeter en de zijnen graag zien dat het Museum Schokland, dat op het voormalige eiland staat, verandert in een cultuurhistorisch museum. Nu ligt de nadruk op archeologie en geologie van eiland en polder. Als de plannen van de vereniging werkelijkheid worden, krijgen zowel Schokland als Flevoland een zichtbaar verleden.

Op zolder
Het bestaan op Schokland was geen pretje. Tussen 1730 en 1859 verdween het eiland stukje bij beetje in de golven. De bewoners moesten geregeld op zolder hun toevlucht zoeken om aan de opdringende Zuiderzee te ontsnappen. Bij hoog water vormde een 40 centimeter breed plankier de enige verbinding tussen de drie buurtschappen. De uiteindelijke nekslag gaf de paalworm, die de houten zeeweringen dusdanig aanvrat dat de strijd tegen de zee hopeloos werd.
“In 1859 werden de Schokkers op last van koning Willem III van het eiland gehaald”, zegt Toeter. “Het was zo afgekalfd dat bewoners en eiland gevaar liepen door de Zuiderzee te worden verzwolgen. De 700 Schoklanders laadden have en goed op bootjes en vertrokken naar Kampen, Urk, Volendam en Vollenhove, waar ze een nieuw leven begonnen.”

In harmonie
De Schokkers verlieten met tegenzin hun eiland. “De bevolking was verknocht aan dat moeizaam verdedigde stuk grond. De mensen hadden elkaar nodig en leefden daarom in onderlinge harmonie”, aldus Toeter.
In het Frans Walkate Archief in Kampen is tot en met 10 september een tentoonstelling over de Schokkers te zien. (Maandag tot en met donderdag van 14 tot 17 uur geopend).
Het museum Schokland, dat op het moment wegens een verbouwing is gesloten, wordt op 1 oktober heropend door minister Smit-Kroes.