Toen de stedebouwkundige Henk Licher jaren geleden in de Flevopolder
ging wonen, zag hij daar uit een koolzaadveld een oud scheepswrak oprijzen.
Het was opgegraven en geteerd en lag daar als een tastbaar bewijs dat het land
vroeger zee was geweest. Licher stuitte zelf op een wrak in het hartje van Lelystad
en hij vroeg of de honderd jaar oude tjalk niet bewaard kon blijven. Naspeuringen
in oude archieven leidden ertoe dat een kleindochter van een van de omgekomen
opvarenden werd gevonden. Zo kwam de geschiedenis uit een modderige bodem tot
leven en kreeg Henk Licher het idee onder het pseudoniem Jacob Starreveld een
jeugdboek te schrijven waaraan hij vier jaar zou werken. Onlangs is het verschenen.
Het verhaal begint in 1866, als de tjalk 'De Toekomst' van Gerrit Klaasman vergaat. Dan maakt de schrijver een sprong door de tijd naar 1986, als liet wrak uit de klei van een IJsselmeerpolder wordt opgegraven. Aanvankelijk lijkt het een wrak zoals er zoveel zijn gevonden, tot twee leden van de Jeugdbond ter Bestudering van de Geschiedenis (kortweg NJBG) skeletten in het schip ontdekken. Initialen in een kledingstuk en op een tabaksdoosje helpen de onderzoekers op weg en uiteindelijk komen ze zover dat ze een nabestaande van een van de opvarenden vinden.
Het omvangrijkste en beste deel van het boek is het historische: daar waar in dagboekvorm het ruwe en keiharde bestaan van de Schokkers beschreven wordt. In 1859 gaf de koning bevel dat Schokland met plaatsen als Emmeloord en Middelbuurt moest worden ontruimd. Er was geen geld voor dijken, nog maar nauwelijks ruimte voor schapen, de bevolking leed honger en kou en er werd voortdurend meer land afgeslagen.
Wat het boek zo boeiend maakt, is - behalve de spannende vorm waarin het is geschreven - het feit dat de auteur er in slaagt een oer-Nederlands stukje geschiedenis te doen herleven in taal, personages, plaatsnamen en de strijd tegen en tegelijk het verbond met de zee. Niet de jonge archeologen zijn de hoofdpersonen, maar de in 1866 omgekomen Arend Dubbels, die zijn jeugd op Schokland en zijn bezoeken aan Amsterdam en het welvarende Kampen beschrijft.
De titel van liet boek verwijst naar een oud volksverhaal.
De stemmige illustraties van Henk Tol en de ouderwetse hoofdstukaanduiding versterken de sfeer van vroeger.
Voor lezers vanaf elf.
Els de Groen.