Artikel uit Het Parool van 22-6-2001:

Aldus

Wat schedels in een mandje, zo liggen de oude bewoners van Schokland erbij sinds ze werden opgegraven.
Bruno Klappe van de Schokker Vereniging is blij dat ze weer de grond in gaan.

Hoe oud zijn die botten?
"De jongste zijn van 1859, toen het eiland werd ontruimd. Dat ging niet van harte, het was een gedwongen ontruiming omdat het eiland in de Zuiderzee dreigde te verdwijnen. De regering vond het te duur om de zeewering te onderhouden en dus werden de bewoners gedeporteerd."

Gedeporteerd?
"Ja, daar kwam het wel op neer. Die mensen wilden niet weg, maar de regering had bij wet geregeld dat iedereen zijn huisje moest afbreken en naar elders moest verkassen. Maar de kerkhoven bleven achter. En op één kerkhof hebben ze in 1940 een deel van de botten opgegraven."

Mocht dat zomaar?
"Het was voor de wetenschap. Men dacht toen nog dat de Schokkers nauw verwant waren aan de oorspronkelijke Nederlanders, bijvoorbeeld Batavieren, ha!"

Daar hadden ze vast een reden voor.
"Ja, Schokland had een heel gesloten gemeenschap. Er woonden een kleine zeshonderd mensen, die allemaal weer met elkaar trouwden, vandaar. Daarom was men zo enthousiast over die botten. Er is tijdens die opgravingen ook veel over geschreven in de kranten. Maar het onderzoek werd nooit afgerond."

Hoe kan dat nou?
"Ja, dat vroeg ik me ook af toen ik me in Schokland verdiepte. Je wilt zoiets weten, het zijn toch je eigen voorouders. Maar de brieven aan de hoogleraar bleven onbeantwoord."

Fraai is dat, wel die graven openmaken, en er dan niets mee doen.
"Dat vond ik dus ook. En toen heb ik dat in ons verenigingsblad Het Schokker Erf aan de kaak gesteld. Ik had gehoord dat die beenderen allemaal lagen te liggen in het AMC en ik vond dat ze de beenderen dan maar terug moesten stoppen. Dat is wel zo netjes, in plaats van ze te laten verstoffen."

Hangen er nog kaartjes aan, zodat we kunnen zien wie wie is?
"Nee, dat hebben ze nooit geweten. Er waren helemaal geen grafstenen. Je werd gewoon onder de grond gestopt, met hooguit een houten kruisje. Als je die foto's van die opgravingen ziet: tientallen schedels in een mandje. Er was ook geen archeoloog, alleen een antropoloog met wat studenten."

Hoe liggen ze er nu bij?
"Ik heb gehoord in een viertal kratten, alles door elkaar. Uit het beetje onderzoek dat wel gedaan is, blijkt dat 147 schedels gebruikt zijn. Maar het schijnt dat ook wat schedels zijn verkocht aan studenten of zo. Het waren blijkbaar toch wel mooie stevige koppies."

Een echte Schokker schedel op de schoorsteenmantel.
"Wie weet. Maar gelukkig heeft onze voorzitter het nu voor elkaar gekregen dat de overgebleven botten teruggaan naar het oude kerkhof, liefst gepaard met enige plechtigheid, in aanwezigheid van andere nazaten van de Schokkers. Ik heb me er toch al bij neergelegd dat ik geen Batavier ben."

Martine Kamsma