Artikel uit De Elisabethbode uit Elburg van ??-11-2002:

De grote verhuizing van Schokland

Zelfs hun huisjes namen ze mee

Plaquette in de Schokkerbuurt van de wijk Brunnepe in Kampen.
Op de plaats van de Schokkerhuisjes bouwde 'Eenvoud' naoorlogse eengezinswoningen.

Net buiten de stad Kampen staat dit beeld van een Schokker echtpaar.
Ze hadden liever andersom gestaan met het zicht op de rivier de IJssel, de verbinding met hun geboortegrond.

Door het bovenlicht.
Fokke Bakker neemt ons mee op een tocht langs oude huisdeuren en geeft uitleg over bovenlichten en hun symboliek.

Het voormalige eiland Schokland zakt langzaam weg in de Noordoostpolder. Het hele gebied ligt al bijna een meter onder de zeespiegel. Deze daling wordt veroorzaakt door een veenlaag die langzaam verteert.
De historie van Schokland bestaat voor het overgrote deel uit de hopeloze strijd tegen het water. Steeds weer moest een stuk van het eiland worden prijs gegeven. Paaldijken veranderden in korte tijd in afgekloven wrakhout. De boosdoeners waren paalwormen uit West-Indië. De slappe ondergrond kon het gewicht van een nieuwe stenen dijk niet dragen. Alles verzakte en de orkaan van 1825 deed de rest. Toch werd opnieuw besloten tot dijkbouw. Ditmaal anderhalve meter lager. Eigenlijk werd het niet meer dan een kade, die net voldoende bescherming bood bij normaal hoog water. Soms meerdere keren per jaar staken alleen nog maar de overgebleven terpen van De Zuidert, de Middelbuurt en Oud-Emmeloord als piepkleine eilandjes boven het water uit.
Uit de mond van de 90-jarige Teuntje Bien is een verhaal opgetekend van de diepe ellende die het plotseling opkomende water kon veroorzaken. Teuntje groeide op in een groot gezin. Als het water door de kieren van hun huisje naar binnen sijpelde, haalde vader de kinderen zo snel mogelijk uit de bedstee om ze naar de nettenzolder te brengen. Maar op een keer liet hij het lampje in het water vallen. Er brak paniek uit en in die diepe duisternis verdronk een broertje voordat iemand er erg in had. Teuntje en haar zusjes konden dat niet begrijpen. De hele nacht hebben ze dicht tegen hem aangezeten om hem weer warm en levend te krijgen.

Pannenkoekenavond
Eind 1858 werd de ontruimingswet voor heel Schokland afgekondigd. De bevolking kreeg ruim een half jaar de tijd om vrijwillig te vertrekken. Langzaam kwam de grote verhuizing op gang naar alle delen van Nederland. Maar het merendeel koos toch voor Vollenhove en Kampen. De burgemeester van Kampen zag, 'met weerzin', de restanten van de Schokker vissersvloot de IJssel opvaren en aan de kade afmeren. Binnen de stad Kampen was absoluut geen plaats voor deze armoedzaaiers. Besluiteloos keken de Schokkers elkaar aan. Gelukkig wist de onderwijzer Arnoldus Legebeke raad. Hij kocht twee woningen aan de Noordweg in het aangrenzende vissersdorp Brunnepe. In de achterliggende tuin mochten eenentwintig gezinnen een huisje bouwen van het materiaal dat ze hadden meegenomen. Dit werd het begin van de Schokkerbuurt. Zo begon een nieuw leven onder de rook van Kampen. De Schokkers zorgden zelfs voor een korte bloeiperiode van de Kamper visserij. Maar ze voelden zich niet thuis in Brunnepe. Velen hebben levenslang heimwee naar hun eiland gehad. Vooral op zaterdagavond als de vertrouwde pannenkoekenlucht de huisjes vulde. Skokkeland werd het Beloofde Land en zij waren ballingen.
In 1985 (!) leidde deze gevoelens tot de oprichting van de Schokkervereninging, want: 'Schokland leeft in de harten van Schokker nazaten'. De voorzitter woont in Nijmegen en iemand uit Eindhoven verzorgt de internetsite. De leden ontvangen drie keer per jaar het tijdschrift Het Schokker Erf.

Spontaan
Kampen is niet zover, vanaf Elburg gerekend. Een mooie gelegenheid om er deze keer eens met de fiets opuit te trekken. Van de voormalige Schokkerbuurt is niet meer over dan wat straatnamen. Maar bij de haven wordt de herinnering aan het verleden levend gehouden door een robuust standbeeld van een Schokker echtpaar. Op een steenworp afstand staat de imposante Onze Lieve Vrouwekerk van Kampen. Hier zullen in het verleden de katholieken van Oud-Emmeloord gekerkt kunnen hebben. Op de naambordjes van de huizen achter de kerk lees ik, vlakbij elkaar, twee keer de naam Diender. Deze typisch Schokker naam geeft aan dat ik op het goede spoor zit. De eerste de beste voorbijganger kan mij niet verder helpen, maar achter ons stopt een mevrouw spontaan als zij de naam Diender hoort.
"Zoekt u een Diender meneer, dan kan ik u wel helpen. Ik heet namelijk van mezelf ook zo." De mevrouw is dirigente van het kinderkoor van de Onze Lieve Vrouwekerk. Ze heeft net geoefend voor het komende afscheid van de koster, die ook al Diender heet. "Als u meer wilt weten, kunt u het beste bij hem terecht, hij weet alles van de Schokker historie af".
De koster H.C. Diender is thuis en wil wel even praten. Hij is afkomstig uit de Schokkerbuurt en heeft zelf nog meegeholpen met de sloop van zijn ouderlijk huis. Dat moest zorgvuldig gebeuren, want het zou weer worden opgebouwd in het openluchtmuseum van Enkhuizen. Samen met zijn vader is hij er nog eens naartoe geweest om te zien hoe het huisje daar stond. Groot was de teleurstelling toen bleek, dat het alleen maar dienstdeed als toiletruimte.
Voor mijn gevoel heb ik nu alle sporen van de Schokker verhuizing naar Kampen wel gevolgd en ik besluit daarom mijn tocht voort te zetten naar het voormalige eiland in de Noordoostpolder. Voordat het helemaal is weggezakt.

Fokke Bakker

Foto's: Fokke Bakker