Artikel uit De Brug van 05-11-2002:

Herbegrafenis Schokkers na restauratie Enser kerkje

(door Erik Driessen)

SCHOKLAND - De herbegrafenis van 150 skeletten op Schokland is verplaatst naar komend voorjaar. Aanvankelijk zouden de beenderen van voormalige ellandbewoners rond deze tijd de grond ingaan, maar er moest worden gewacht op de restauratie van het Enser kerkje op de zuidpunt van het eiland. Die begint deze week. Daarbij is een ruimte van vijf kubieke meter gereserveerd voor de skeletten.
De beenderen liggen nu nog in het AMC in Amsterdam. Daar zijn ze ooit beland voor een onderzoek naar de Schokkers, omdat die nog onaangetast Nederlands waren. Het onderzoek is nooit goed van de grond gekomen. De Schokkervereniging heeft zich vervolgens sterk gemaakt voor een herbegrafenis op het voormalige eiland.
"De beenderen komen tussen de muren van het kerkje. De restauratie was hard nodig, omdat de restanten van het kerkje in slechte staat verkeerden", vertelt voorzitter Jan Diender van de Schokkervereniging. De architect neemt de ruimte voor de skeletten mee tijdens de restauratie. Diender hoopt dat er op de zuidpunt een bordje verschijnt met enkele namen van de nieuw te begraven Schokkers. "Maar dat zal nooit compleet zijn. We hebben nou eenmaal geen geld voor uitgebreid DNA-onderzoek."
Over de plechtigheid wordt uitvoerig gebrainstormd. De Schokkervereniging wil nazaten van de eilandbewoners uitnodigen. Wellicht wordt een kist met beenderen van de Middelbuurt, waar het huidige museum Schokland op is gevestigd, door enkele nazaten naar de zuidpunt vervoerd. Diender zou graag het Schokker Koor bij de plechtigheid aanwezig hebben. "De begrafenis zal niet bol staan van de treurigheid", zegt Diender, die uitgaat van een 2,5 uur durende gebeurtenis. Die zal zeker niet onopgemerkt voorbij gaan. "De media zit er bovenop, vooral het ANP, Omroep Flevoland en de NCRV bellen geregeld. Een herbegrafenis is natuurlijk ook uniek in Nederland."
Buiten de herbegrafenis zijn er meer ontwikkelingen op Schokland. Zo is onlangs de voormalige lichtwachterswoning gerestaureerd, terwijl binnenkort ook het oude havenhoofd (dat nu bizar in een weiland ligt) onder handen wordt genomen. "Een aantal meerpalen is nog authentiek. Die willen we hergebruiken, al moeten we daarvoor nog voldoen aan de milieu-eisen. Die oude palen zijn uiteraard niet volgens de moderne eisen neergezet."
Ook elders geeft Schokland nog geheimen prijs. Onlangs zijn oude meerpalen gevonden. De Schokkervereniging wil die rechtop gaan zetten, zodat ze beter zichtbaar zijn. Dat past in de filosofie van de vereniging om alles wat van oudsher aanwezig is op het eiland, toonbaar te maken. "We willen ook de oude begraafplaats opknappen, zodat die bezocht kan worden. Weinig mensen weten nu af van het kerkhof."
Verder zou de vereniging de oude eilanddijken beter willen tonen. Deze zijn nu vooral in de winter te zien. "De contouren van het Schokland moeten duidelijk zijn. Vergeet niet dat het ooit de omvang had van Terscheiling. Het lag toen tegen Urk aan."
Met het bezoek aan het eiland gaat het goed. Dat ligt al jaren stabiel. De Schokkervereniging wil dat zo houden door de collectie constant te veranderen. Zo wordt samengewerkt met het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. "Dat heeft veel materiaal in depots. Als we dat kunnen laten zien, blijft het voor mensen interessant nog eens terug te komen. Dat verdient Schokland ook."