Artikel uit Flevoland van 15-04-2002:
Sirenen zingen in de haven
Kunst op Schokland. De oude haven op de noordpunt dient als
inspiratiebron voor de kunstmanifestatie De Gedroogde Haven.
(Foto Hans Veenhuis)
door Gerald Meijer.
SCHOKLAND - Niets te horen en te zien. "Alleen het groeien van de storm
en het klotsen van de golven." Sirenen of toch zeemeerminnen zingen op
de pier van de oude haven op Schokland.
Haar oom zingt bij een Shantykoor. Zijn stem klinkt over de oude haven op de
Noordpunt van Schokland. De geluiden van zeeleeuwen, van meeuwen en walvissen
en de zee plukte kunstenares Magdeleen van Eersel (29) van internet. Haar eigen
stem leende ze aan Sirenen. "Of zeemeerminnen", zegt ze. De geluiden
klinken aan het einde van de pier, roepen herinneringen op aan de tijd dat Schokland
een eiland in zee was, dat schepen de haven verlieten voor de visvangst.
Van Eersel is een van de kunstenaars die zich door de 'droge haven' van Schokland
lieten inspireren. "Ik ben opgegroeid in Zeeland, dan krijg je de zee wel
mee." Tegenwoordig woont ze in Rotterdam. Wolken van horizon tot horizon
bedekken deze zaterdag de lucht, maar het was een zonnige dag toen ze vanaf
Kampen naar Schokland fietste. "Dat scheelt", vertelt Van Eersel terwijl
ze zich warmt aan middagthee. De kunstenares belandde op de zuidpunt van het
eiland waar ze een citaat las van 'een professor of een ingenieur of zo'. Die
meldde dat er niets te zien was dan de zee, en niets te horen dan meeuwen en
wind. "Toen ik hierheen kwam, had ik een vaag idee dat geluiden hier op
hun plek zouden zijn." En even later wist ze het zeker.
Ze is niet de enige kunstenaar die geluid tot kunst verheft. Aan het begin van
de pier dicht een kunstenaar terug naar de zee. Over de wind die de veren van
een meeuw streelt. Historie van een eiland dat met moderne middelen een beeld
krijgt: "Luister en bel 0527-633800". Menig bezoeker van de kunstmanifestatie
staat glimlachend met een 'mobieltje' aan het oor te luisteren naar geluiden
van de zee, van meeuwen.
De Amsterdamse Josien Verreijt kan de geluiden en de andere kunst op Schokland
wel waarderen. Ze is speciaal voor de kunstuitingen van Ruud Vrugt naar de polder
gekomen. "Ik ken hem nog maar kort, ik wilde weleens weten wat hij maakt.
Maar hij wil niet zeggen wat." Van Eersel wijst. "Daar, die kanonnen
zijn van hem."
Verreijt: "Ik vind het wel leuk hier. Mooie plek, een haven tussen de akkers."
Het werk van Van Eersel bekoort haar. "Dit is leuk. Vervreemdende kunst
ken ik onderhand wel, dat heb ik al te vaak gezien." Van de historie van
Schokland weet ze niet veel, geeft Verreijt toe. "Alleen dat het een eiland
is geweest en dat het ontruimd is. En dat er inteelt was, maar dat schijnt een
roddel te zijn."
De kunstmanifestatie De Gedroogde Haven op de noordpunt van Schokland is nog
tot en met 5 mei te bezichtigen.
Jeannette van Raaij was het direct met collega Ingrid Nordt eens:
de oude haven op Schokland is een prachtige plek voor een kunstmanifestatie.
Beiden zijn de oprichters van Stichting Ruim, die kunstmanifestaties organiseert
met 'een openbaar' karakter. De expositie over de oude haven op Schokland is
daar een goed voorbeeld van. Van Raaij: "Dit is een fantastische plek.
Het is vervreemdend. Het roept allemaal vragen op Waar is het water? Hoe hebben
de mensen hier geleefd? Is dit niet alleen decor of is het ook nog functioneel?"
Ook de kunstenaars die hoorden van de manifestatie op het 'eiland in het land'
reageerden volgens Van Raaij enthousiast.
Er is niet alleen kunst te beleven op de tentoonstelling die nog tot en met
5 mei te bezoeken is. Op 28 april en 4 mei zijn er performances, optredens van
een driemansgezelschap. "Niet groot, wel goed". Een moeder, een dochter
en een geleifde spelen de hoofdrol, helemaal in rose kleding gehuld. De moeder
zwaait haar dochter uit die de haven verlaat terwijl de geliefde voor haar zingt.
Het thema is 'uitvaart'. Van Raaij: "Omdat ze de haven uitvaart, maar ook
omdat de moeder en de geliefde niet weten of ze nog terugkomt". Zoals menig
Schokker visser destijds de haven verliet om niet terug te keren. En het zwaaien
achteraf een uitvaart was.
Stichting ruim is ook te vinden op internet, via www.stichtingruim.nl