Artikel uit Apeldoornse Courant van 10-05-2003:

'Ik ben opgegroeid met Schokland-verhalen'

Laatste eer

De Amerikaanse Schokker nazaat Truus Das en echtgenoot Peter staan een moment stil nadat ze bloemen hebben gelegd bij het grafmonument.
De Schokker beenderen die zich jarenlang in het Academisch Medisch Centrum van de Universiteit van Amsterdam bevonden, zijn gisteren herbegraven op het voormalige eiland.
(Foto: Tom van Dijk)

door Gerald Meijer

10 MEI 2003 - SCHOKLAND/HORSHAM - Nu nog. Als het stormt, zegt Truus Das (67): 'Ach, die arme mensen op zee.' Een uitspraak van opa, die zo mooi kon verhalen hoe de zee tekeer kon gaan en elk Schokker gezin zich zorgen maakte over de vissers die hun leven waagden op de hongerige Zuyderzee.
Een vaderlandse kop koffie smaakt prima op het terras van het Schokkererf, op het voormalige eiland Schokland. Zeker met een Schokkermop erbij. Ook al gaat het deze zonovergoten dag om de herbegraving van 147 Schokkers.
Truus Das, 67 en een rasechte Schokker nazaat, woont al meer dan 45 jaar met echtgenoot Peter (72) in het dorp Horsham, Pensylvania, Amerika. Maar beiden zijn speciaal vanwege de historische herbegraving van Truus Das' Schokker voorouders naar het voormalige eiland gereisd.
'Ik voel me enorm verbonden', biecht ze op. 'Mijn opa vertelde altijd hele verhalen over Schokland. Ik groeide daarmee op. Als het stormde, zei hij altijd: Ach, die arme mensen op zee. Ik zei dat thuis in Horsham ook, totdat mijn man vroeg waar dat toch in vredesnaam vandaan kwam.' Geen zee te zien, thuis in Horsham, tenslotte.
Zoals Das opgroeide met de Schokland-verhalen van opa, onderricht oma Truus haar kleinkinderen over hun oorsprong. Want de club Schokker nazaten in Pensylvania groeit gestaag. Zo vertelt Truus Das haar kleinkinderen over haar eigen moeder, Katharina Gosen. 'Zij was vernoemd naar haar oma, Trijntje Diender. Zij is nog te zien op een foto hier in het museum.' Zij werd begraven in Kampen, nadat Schokland in 1859 op last van koning Willem III werd ontruimd. Maar de opa van Das' opa was nog wel begraven op Schokland. Truus Das houdt het voor heel goed mogelijk dat deze woensdagochtend de herbegraving van de opa van haar opa plaatsvindt. 'Een laatste eer', zegt ze. 'Nee, geen treurige dag. Ik heb ze nooit gekend. Maar zonder hem was ik hier nooit geweest. Ik heb tegen mijn kleinkinderen gezegd: we gaan je voorvaderen begraven. En je voormoeders.' Dat is in Amerika op het moment een 'issue', weet ze. 'Elk museum dat nog een skelet van een indiaan heeft waar iedereen naar mag kijken, moet het teruggeven. Die worden allemaal begraven, met alle rituelen die erbij horen.' De herbegraving van de 147 Schokker voorvaderen deze woensdag voelt als een thuiskomen, vindt Das. 'Ze horen hier, ze komen weer terug, thuis.' Daarom heeft ze een bosje bloemen meegenomen. Voor straks, bij het monument in het 'schip' van de kerkruïne op de zuidpunt van het eiland.
Later op de ochtend, als staatssecretaris Cees van Leeuwen het grafmonument in de kerkruïne voor de Schokker voorouders heeft onthuld, krijgen Truus en Peter Das de kans hun bosje bloemen te leggen. Naast een krans van de Schokkervereniging en een andere bos bloemen. Begeleid door het gezang van het Schokkerkoor klauteren ze weer uit de kerkruïne. De plechtigheid is voorbij. Thuis hebben ze een nieuw Schokker verhaal te vertellen.