Artikel uit Flevoland (Dronten, Zeewolde) van 03-01-2003:

'Schokland verdient die aandacht'

Peter Wit maakt documentaire over voormalig eiland

SCHOKLAND - De eerste kennismaking van Peter Wit met Schokland was halverwege de jaren tachtig. Hij maakte toen opnames voor zijn documentaire 'Ballade van een oude zee', die in maart 1986 werd uitgezonden door de EO. De documentaire ging over de plaatsjes rond de Zuiderzee. Urk en Schokland hoorden daar ook bij. De fotograaf/cineast wist toen nog niet dat hij zestien jaar later op de bodem van die voormalige zee zou wonen. Vanuit zijn huidige woonplaats Marknesse werkt hij inmiddels aan een nieuwe documentalre, deze keer helemaal over Schokland.
'Aardrijkskunde was op school mijn lievelingsvak. Ik was altijd al nieuwsgierig naar de wereld,' legt de 66-jarige Peter Wit uit. 'Tijdens mijn werk als fotograaf/cineast heb ik die nieuwsgierigheid voldoende kunnen bevredigen. Ik ben zo vaak in het buitenland geweest, dat ik dat nu wel heb gezien. Ik zoek het nu dichter bij huis.'
Peter Wit en zijn vrouw verhuisden in 1998 vanuit Vianen naar de Noordoostpolder. Hun dochter, die in Kraggenburg woont, haalde hen daartoe over. Peter Wit had net een moeilijke tijd doorgemaakt. Hij was kort tevoren min of meer genoodzaakt om te stoppen met zijn werk. 'Als zelfstandig fotograaf en filmer maakte ik onder andere catalogi voor een boekenclub. Toen deze overstapte naar digitale werk, kwam ik voor een moeilijke keuze te staan. Als ik verder wilde, zou ik voor anderhalve ton aan investeringen moeten doen. Ik was toen 62 jaar oud. Zo'n grote investering zag ik niet meer zitten.'
Vanuit zijn nieuwe woonplaats Marknesse ging Peter Wit al gauw de omgeving verkennen. 'Je hebt hier zoveel unieke plekken. De meeste mensen van buiten de polder hebben daar geen flauw benul van.' De enthousiaste reactie van kennissen die door hem Schokland hadden leren kennen, bracht hem op het idee om over het voormalige eiland een documentaire te maken.
De status van Werelderfgoed die Schokland heeft, was voor Peter een extra aanleiding om zich op het onderwerp te storten. 'Zo'n unieke plek vind je nergens anders ter wereld. Schokland verdient die aandacht.' Over Schokland valt veel te vertellen. Over zijn vroegere bewoners, hun religieuze verdeeldheid en hun strijd tegen het water.
Peter Wit heeft ervoor gekozen om in zijn documentaire vooral de geschiedenis van het voormalige eiland te laten zien. 'Dat is iets wat je in beeld kunt brengen,' legt hij uit. 'Niet alleen door oud archiefmateriaal, maar ook door Schokland en haar omgeving zelf. Overal op en rondom het eiland vind je de zichtbare overblijfselen van haar verleden. Het kerkje op Middelbuurt, de palenschermen, de haven van oud-Emmeloord zijn zaken uit een recenter verleden die voor iedereen herkenbaar zijn. Maar archeologische vindplaatsen en kleurverschillen in het akkerland vertellen veel over een veel verder verleden, een tijd dat Schokland veel groter was dan het smalle strookje land van vlak voor de inpoldering.'
Voordat hij met filmen begon, moest Peter Wit eerst een goed verhaal in zijn hoofd hebben. 'Het begint met de tekst, dat is de basis. Daarvoor moet veel researchwerk worden gedaan, een belangrijk onderdeel van het maken van een documentaire. Ik ben overal op zoek geweest naar documentatiemateriaal, heb veel boeken over Schokland gelezen en verschillende archieven bezocht. Onder andere het Walkate-archief in Kampen, waar ze veel materiaal hebben over de Schokkers die na de ontruiming van het eiland in 1859 in Kampen terechtkwamen.'

Interviews
Ook interviews maken onderdeel uit van de documentaire. Zo komen Dick Velthuizen, Evert de Boer en André Geurts aan het woord.
'Dick Velthuizen werkt op het provinciaal archeologisch depot in Lelystad. Hij was al jong betrokken bij opgravingen rond Schokland, onder andere op kavel P14. Niet alleen weet hij ontzettend veel over de prehistorie van Schokland, hij kan er ook nog eens heel mooi over vertellen.'
'Evert de Boer is voorzitter van de Vereniging Vrienden van Schokland. Hij vertelt onder meer over het onderzoek waarvoor in de Tweede Wereldoorlog beenderen van Schokkers van de Zuidpunt werden opgegraven, en over de herbegrafenis die deze stoffelijke resten nu eindelijk zullen krijgen.'
'André Geurts werkt als onderzoeker bij het Sociaal Historisch Centrum voor Flevoland. Hij zal in de documentaire vertellen over de ontruiming van Schokland in 1859 en over wat hieraan vooraf ging. Hij heeft ook een heel mooi boek over de geschiedenis van Schokland geschreven.'
De meeste opnames voor de documentaire heeft Peter Wit op en om Schokland zelf gemaakt. 'En voor ander materiaal heb ik nooit verder hoeven reizen dan de boorden van het IJsselmeer. Om uit te beelden hoe Schokland er in de prehistorie heeft bijgelegen, heb ik bijvoorbeeld opnames gemaakt bij Mirns aan de Friese IJsselmeerkust, daar heb je nog een stukje oerlandschap.'

Luchtopnames
Voor een totaaloverzicht van Schokland is Peter Wit in september zelfs de lucht in geweest. Via een goede kennis bij Luchthaven Lelystad heeft de filmer een rondvlucht over het voormalige eiland kunnen regelen. Een prachtige luchtopname van Schokland vormt ook het eindshot van de documentaire.
Peter Wit verwacht dat de documentaire 'Schokland', die zo'n 38 minuten zal duren, eind februari klaar is voor vertoning. Zijn grote wens is dat de premiëre zal plaatsvinden op Schokland zelf. 'Als een soort postuum eerbetoon aan de Schokkers.'
Voor meer informatie is documentairemaker Peter Wit bereikbaar via tel. 0527-201028.