Artikel uit Apeldoornse Courant van 22-05-2003:

Turbulente poldergeschiedenis in beeld

door Wim van der Beek.

Cultuur
Beeldende kunst heeft veel gezichten en facetten. Eén van de meest essentiële kenmerken is dat kunst aanspoort om onbevooroordeeld naar de dingen te kijken. Landschappen, personen, voorwerpen, inzichten en omstandigheden komen in een ander daglicht te staan wanneer we genoodzaakt worden om er vanuit een nieuw perspectief naar te kijken. In de tentoonstelling 'Beelden op Schokland' wrikken twee Amerikaanse kunstenaars de vastgeroeste denk- en kijkpatronen los van iedereen die gewend is geraakt aan het typisch Nederlandse polderland en de turbulente geschiedenis die daarmee verbonden is.
Museum Schokland is een historische plek. Wat vroeger een eiland in een onberekenbare zee was, is nu een soort Fremdkörper: een merkwaardige verhoging in het omringende polderland, een lichaamsvreemd element. Nederlanders weten niet beter en beseffen eigenlijk nauwelijks hoe vreemd dit fenomeen voor buitenlanders moet zijn. Zó vreemd zelfs dat Engelsen en Amerikanen er geen eigen woord voor hebben. Daarom namen ze de Nederlandse term 'polder' over, of ze spreken van 'drained land'.
Voor buitenlanders zijn de landschapselementen die herinneren aan de eeuwenlange strijd tegen het water en aan de inpoldering, opzienbarende voorbeelden van Nederlandse onverzettelijkheid en inventiviteit. Lucy Hodgson en Eve Ingalls onderstrepen dat deze zomer met de beelden die zij speciaal voor deze markante plek hebben vervaardigd.
'De mens is geschapen om te scheppen en niet om af te breken, desnoods tegen de verdrukking in,' stelt Eve Ingalls vast. Daarmee raakt ze niet alleen de kern van het scheppingsverhaal maar ook de essentie van haar beeldende kunst.

Tastbare golven
Lucy Hodgson is vooral geïnteresseerd in de landschappelijke context van het museumeiland. In haar sculpturen zijn de golven die vroeger het eiland teisterden tastbaar gemaakt. 'Mijn beelden zijn opgebouwd met gesloopte dakpannen van cederhout: een geliefd bouwmateriaal in de VS omdat cederhout waterbestendig is en zonnewarmte verdraagt zonder te krimpen of uit te zetten,' vertelt ze.
Hodgson werkt graag met sloopmaterialen, omdat ze een geschiedenis met zich meedragen. Ooit bouwde ze haar eigen houten huis in de VS. De overeenkomsten daarvan met de huizen op Schokland zijn opvallend. In relatie tot deze locatie komt daar nog bij dat de gehavende 'bouwstenen' herinneren aan aangespoeld wrakhout.
In tegenstelling tot Hodgson is Ingalls meer geïnteresseerd in de specifieke geschiedenis van Schokland dan in het landschap. Zij plaatst die geschiedenis in een breder perspectief. In enkele beelden domineert een gedeformeerde arm die is losgeraakt van de rest van het lichaam. 'Het is de arm die Adam om Eva heen sloeg toen ze gedwongen werden het paradijs te verlaten. Een mooie metafoor, zo vlak bij een kerk,' benadrukt Ingalls. 'Voor mij geldt de vervormde arm als symbool voor de menselijke behoefte aan bescherming. Mensen die de elementen trotseren zijn vertrouwd geraakt met dit veelbetekenende armgebaar. Ook op Schokland sloegen vissers en vissersvrouwen bij noodweer een beschermende arm om hun dierbaren wanneer huis en haard beproefd werden door weer en wind.'

Beschutting
Op het voorplein bouwde Ingalls muren van de ledematen die als zelfstandige bouwstenen functioneren. De muren bieden beschutting tegen de storm. Ze zijn opgesteld in twee cirkels waarvan de buitenste de binnenste omringt en beschermt.
Haar fascinatie voor de strijd van de mens tegen de natuur is door Ingalls verbonden met de Nederlandse geschiedenis in het algemeen en de ontstaansgeschiedenis van Schokland en het omringende gewonnen land in het bijzonder. De kleur van de gestapelde armen verwijst naar de imposante blauwgrijze luchten die over het land komen aanwaaien, terwijl de bruine aardtinten de verbondenheid met de bodem symboliseren.
In 'Burying the sea in the land' verwijst Ingalls naar een tekstfragment uit Shakespeares 'The Tempest'. Het beeld steunt op vier spades en bestaat uit aardlagen waarin de geschiedenis van verschillende perioden geconserveerd is. Duidelijk herkenbaar zijn de bodemvondsten: potscherven, klompen, voetafdrukken, beenderen, gereedschap en wapens. Het beeld wordt bekroond door het wapen van Flevoland: de Nederlandse Leeuw met het onderlichaam van een vis.
'Beelden op Schokland'; tot eind september, Museum Schokland, Ens/Noordoostpolder.

(Foto Ron Nagtzaam)