Artikel uit een krant van 14-5-2004:

Beleef het echte 'Schoklandgevoel'

Rondwandeling met Het Flevo-landschap, zaterdag 15 mei

In de luwte van de fijnsparren in het Schokkerbos vertelt Roelof Duijf over de ontstaansgeschiedenis van Schokland.
(Foto: Egbert Voerman)

SCHOKLAND - Op de bodem van de zee. Dat is waar de excursie over Schokland begint. Een toepasselijker plek is bijna niet te bedenken. Want het verhaal van het voormalige Zuiderzee-eiland is onlosmakelijk met de zee verbonden. Ook nu nog, ruim zestig jaar na de inpoldering.
Voordat boswachter Roelof Duijf de deelnemers meeneemt op een twee uur durende wandeling, die via het Schokkerbos, over het voormalige eiland naar de oostrand voert, en vandaar naar de terp van Oud-Emmeloord, vertelt hij eerst over de historie van het eiland. De strijd tegen de oprukkende zee speelt daarin een grote rol. De oorspronkelijke Schokkers verloren deze strijd. Ze werden zo'n 160 jaar geleden op bevel van koning Willem III geëvacueerd. Maar het eiland zelf overleefde de strijd tegen alle verwachtingen in en kwam als een walvis op het droge in de polder te liggen.
Alsof hij een uitroepteken achter Roelofs verhaal wil zetten, ratelt op de achtergrond een specht op één van de fijnsparren in het bos. Even later vliegt er zelfs een drietal van deze bonte vogels ruziënd hoog over de hoofden van het gezelschap. “De grote bonte specht”, weet de boswachter feilloos te melden. Hij loopt naar een boom en wijst op de bast een overwoekerd gat aan, dat door deze vogel is gemaakt. Ook het kleinere ‘neefje’, de kleine bonte specht, is al eens in het bos gesignaleerd. De groene specht heeft zich nog niet in het Schokkerbos vertoont. “Maar dat komt omdat hier geen rode bosmieren leven, zijn grootste voedselbron”, legt Roelof uit.

Inklinken
In de luwte van de fijnsparren, die zo'n vijftig jaar geleden als productiebos werden aangeplant voor de mijnbouw en die nu hun beste tijd hebben gehad, grijpt hij een handvol bosgrond van de bodem. “Veengrond. De reden waarom hier bos is aangeplant. Want voor landbouw is deze grond te arm. Maar het is ook de reden waarom Schokland steeds verder in het landschap ‘verdwijnt’. De veenbodem is eigenlijk niets meer dan het overblijfsel van een moerasbos van duizenden jaren oud, dat door gebrek aan zuurstof nooit helemaal is vergaan. Met het verdwijnen van de zee is er weer zuurstof bijgekomen. Zo werd het verteringsproces alsnog in werking gezet en begon de bodem steeds verder in te klinken. Bovendien nemen de bomen ook veel voedingsstoffen uit de bodem op, waardoor de grond nog verder inklinkt.”
Om zijn verhaal te illustreren wijst Roelof naar de blootliggende wortels van sommige bomen. “Het lijkt wel of ze zweven, omdat de grond rondom de wortels is weggezakt. Zo worden de bomen topzwaar en vallen ze later om.”
Aan de oostkant van Schokland is te zien hoe men door middel van vernatting van de omliggende polderbodem wil proberen om het wegzakken van het voormalige eiland een halt toe te roepen. Om daar te komen voert Roelof het gezelschap mee dwars over de eilandbult. Nu de bomen geen beschutting meer bieden, slaat meteen het echte ‘Schoklandgevoel’ toe. De gierende wind maakt dat de deelnemers hun kraag opzetten. Het lopen over het weiland valt zwaar door de vele muizenholen en -ritten die zich onder het gras bevinden. De knaagdiertjes laten zich niet zien. Maar ze zijn wel in de buurt. Dat blijkt uit de blauwe kiekendief die verderop majestueus over het weiland zweeft, op zoek naar een hartig hapje.
Deze roofvogel is niet de enige die zich met muizen voedt. Verderop hangt een torenvalk ‘biddend’ in de lucht. “En ransuilen en kerkuilen zie je hier ook”, vertelt Roelof. “Net als de vos, die naast muizen ook weidevogels op zijn menu heeft staan.” Dat laatste is een reden waarom Het Flevo-landschap weidevogelnesten liever niet markeert. “Daarmee lok je vossen”, weet Roelof uit ervaring.

Straatarm
Het laatste gedeelte van de wandeling voert naar de terp Oud-Emmeloord op de noordpunt van Schokland. Robuuste iepen, zo'n 160 jaar geleden geplant als baken voor de scheepvaart, vechten hier een tevergeefse strijd tegen de iepenspintkever. “Hier hebben vroeger straatarme mensen gewoond. Dicht op elkaar gepakt in schamele huisjes van dunne planken”, vertelt de boswachter in de beschutting van de Lichtwachterswoning. Die huisjes zijn bij de evacuatie gesloopt. Wat rest zijn bulten in de grond waaronder zich nog de fundamenten van de kelders bevinden. Ook de oude katholieke begraafplaats is niet meer als zodanig te herkennen. De verlaten terp, de desolate aanblik van de oude vervallen haven in combinatie met het donkere weer en de gure wind stemmen melancholiek. Een stemming die past bij het ‘Schoklandgevoel’.

Ook een rondwandeling maken over het voormalig Zuiderzee-eiland Schokland?
U kunt nog mee op zaterdag 15 mei. Aanvang: 10.00 uur. Verzamelplaats: parkeerplaats bij de Gesteentetuin, Schokland.
Opgeven kan via Het Flevo-landschap, tel. 0320-286130 (dagelijks tussen 12.00 en 17.00 uur).
Begunstigers van Het Flevo-landschap mogen gratis mee.
Niet begunstigers betalen 3,50 euro voor volwassenen en 2,50 euro voor kinderen tot en met 12 jaar.