Artikel uit FlevoPost van 4-8-2004:

Bewogen geschiedenis van Schokland

Een van de drie buurtterpen waaruit Schokland bestond.
(Foto: Vedapress)

SCHOKLAND - Het Flevo-landschap is de natuurbeheerder van Schokland en van het Urkerbos, de twee oudste plekken van Flevoland. Zo'n 150.000 jaar geleden, tijdens de voorlaatste IJstijd, zijn er door het landijs zwerfstenen en keileem afgezet. Deze ondergrond heeft er uiteindelijk toe geleid dat Schokland en Urk als eiland stand hebben kunnen houden toen aan het eind van de Middeleeuwen stormen en zeespiegelstijging de Zuiderzee lieten ontstaan. De eerste mensen die het gebied bezochten waren waarschijnlijk jagers die zoogdieren als mammoet en wolharige neushoorn volgden die na de IJstijden op de toendra's graasden.
De eerste echte bewoners waren jager-verzamelaars. Zij bouwden hun kampen op de oevers van de oer-Vecht en oer-IJssel en leefden van vis en waterwild. Later hielden zij ook wat vee en verbouwden ze gewassen. Vondsten uit deze periode zijn te zien in Museum Schokland.
In de late Middeleeuwen ontgonnen boeren het veengebied dat rond Schokland was ontstaan. Zij woonden in boerderijen op huisterpen en beschermden hun land met dijken. Door het oprukkende water moesten zij echter hun boerderijen verlaten; van boer werden zij visser en schipper. Deze Schokker bevolking bewoonde drie buurtterpen: Emmeloord, Middelbuurt en Zuiderbuurt. Op Schokland zijn nog veel sporen van hun bewogen geschiedenis aanwezig.
In de twintigste eeuw tenslotte werd de Zuiderzee, later IJsselmeer, drooggelegd en vestigden zich opnieuw boeren in het gebied, de Noordoostpolder. Schokland is in 1996 als eerste Nederlandse gebied door Unesco op de lijst van werelderf-goederen geplaatst. Het voormalige eiland heeft deze status te danken aan zijn bijzondere geologische, archeologische, cultuurhistorische en landschappelijke waarden.
Het gebied is al millennialang regelmatig bewoond geweest. Soms dankzij het water, soms ondanks het water. Niet alleen Unesco maar ook de partijen in het gebied waren ervan overtuigd dat Schokland behouden moest worden. Daarom is een gebiedsgericht beleid opgestart, waarin al een groot aantal maatregelen tot behoud en bescherming van het voormalige eiland is uitgevoerd. De monumenten op de zuidpunt, waaronder de legendarische kerkruïne, zijn gerestaureerd. Aan de oostzijde van het eiland is een natte natuurzone ingericht, waarin het grondwaterpeil is verhoogd. Het water moet de archeologische vondsten in de bodem beschermen en de klink van het veen onder het eiland tegengaan. Tegelijk zijn terpen en dijken uit het laat-Middeleeuwse landschap aangelegd en deels, ingericht als wandelpaden. Veel water- en weidevogels hebben inmiddels dit nieuwe natuurgebied ontdekt. Deze zomer worden houtconstructies van de historische haven van Emmeloord hersteld.
Naast al deze fysieke maatregelen zijn vrijwilligers opgeleid tot rondleider, zodat groepen bezoekers op informatieve wijze met Schokland en zijn geschiedenis, landschap en natuur kunnen kennismaken.
De belangstelling voor Schokland groeit gestaag, een verheugende ontwikkeling. Bijzonder verheugd was Het Flevo-landschap met de belangstelling van de Nationale Postcode Loterij voor Schokland. De Nationale Postcode Loterij heeft als grootste goede-doelen-loterij van Nederland een groot bedrag beschikbaar gesteld voor het behoud van Schokland. Met deze middelen kan extra landbouwgrond worden aangekocht, kunnen een aantal natuurprojecten worden uitgevoerd en zal de recreatieve ontsluiting, onder andere van de noordpunt, worden verbeterd. Alles gericht op een nog betere bescherming en bekendheid van dit Flevolandse werelderfgoed.