Artikel uit een krant van 22-5-2004:

Copinga beheerst kunst verhullen en verbergen

Verhalend monument Schokland niet representatief voor werk kunstenares

Een fiere vissersvrouw kijkt vanaf het voormalige eiland Schokland uit over het nieuwe land dat ooit zee was.
‘Geen weg terug’ heet het beeld dat kunstenares Kiny Copinga in opdracht vervaardigde.
(Foto Tom van Dijke)

door Wim van der Beek

SCHOKLAND - De beelden van Kiny Copinga zijn vooral in het noordoosten van ons land bekende verschijningen. Ze hebben in heel wat beeldentuinen en binnententoonstellingen gestaan. De belangstelling voor het werk van de beeldhouwster uit Valthermond is verklaarbaar. Haar mensbeeld is intrigerend en wordt verpakt in beelden die nooit voor één gat te vangen zijn. Door hun mystieke uitstraling laten ze zich niet in één oogopslag ontrafelen, terwijl herkenbare aanwijzingen richting geven.
De tentoonstelling van Kiny Copinga in en rondom Museum Schokland is representatief voor haar mensvisie en werkwijze, maar is ook om een andere reden interessant. Aanleiding is de aankoop en onthulling van het beeld ‘Geen weg terug’ dat de beeldhouwster in opdracht van de polderprovincie vervaardigde en dat een vaste plek heeft gekregen op het museumeiland.
In combinatie met de tentoonstelling van autonoom werk maakt deze aankoop duidelijk welke fricties zich kunnen voordoen tussen kunst in opdracht en vrij werk. ‘Geen weg terug’ is namelijk veel te ‘letterlijk’ om voor een echt Copinga-beeld door te kunnen gaan. En dat is eigenlijk jammer.

Gewicht
Een fiere vissersvrouw kijkt vanaf het voormalige eiland Schokland uit over het huidige nieuwe land dat ooit zee was. Bolle rokken geven haar statische statuur extra gewicht. De vrouw houdt de deurklink van een halfopen staande deur vast. De forse vrouwenfiguur doet qua postuur denken aan het robuuste Wilhelmina-beeld van Charlotte van Pallandt. De vrouw is ten voeten uit afgebeeld: met hoofd, handen en voeten. Dat doet Kiny Copinga zelden of nooit. Haar handelsmerk bij uitstek is juist het gemuteerde lichaam. Meestal ontbreken hoofd of ledematen, of de lichaamsdelen zijn teruggebracht tot rudimentaire resten. Verbeelding van het gehavende lichaam hoort bij de kunst van Copinga, zoals deformaties bij Henri Moore, zwaar aangezette, barokke dramatiek bij Rodin en vormvereenvoudigingen bij Brancusi. In opdrachtsituaties blijkt zij echter bereid concessies te doen aan haar eigen oorspronkelijkheid.
Gelukkig plaatst de zomertentoonstelling ‘Beelden op Schokland’ de beeldhouwkunst van Copinga in een breder perspectief, zodat het misverstand dat met het anekdotische en expliciete monument ‘Geen weg terug’ gewekt wordt, grotendeels teniet wordt gedaan. Als geen ander beheerst Copinga namelijk de kunst van het verhullen en verbergen, een eigenschap die in het monument wordt verdoezeld maar in de andere beelden heel nadrukkelijk naar voren komt. Zelden of nooit confronteert de beeldhouwster de toeschouwer met ‘heel de mens’. Meestal sublimeert zij het raadsel door slechts enkele lichaamsfragmenten te laten zien in een verrassende en ongebruikelijke context.

Omhulsel
Soms duiken een paar handen of voeten op vanachter een soort scherm, terwijl op de achterkant daarvan een paar billen zijn geprojecteerd. De truc van gewaden die als leeg omhulsel van het menselijke lichaam fungeren (‘Femme Cathedrale’), wordt toegepast op een wijze die doet denken aan het werk van Renée van Leusden. Ook ‘Aegidius’ houdt zich schuil. In het beeld dat zijn naam draagt, laat de hoofdrol zelf zich niet zien.
Typisch voor Copinga is ook het werken met plaquettes en langwerpige platte zuilen die het beeld als het ware naar ooghoogte tillen. De verticale stroken worden bekroond met figuratieve elementen, zoals oerpaarden of het verleidingstafereel dat Eva te gronde richtte. De slang slingert zich zodanig om de zuil dat alleen zijn kop met valse tong en het staartpuntje zichtbaar zijn. Aan de achterkant van de platte zuil loopt het beeld ‘gewoon’ door. Op een vergelijkbare manier zorgt ook het uitstekende been van ‘Wachtende’ voor een onverwachte wending. De beelden van Copinga moeten het van deze ongebruikelijke perspectivische ingrepen hebben.

Beelden op Schokland, sculpturen van Kiny Copinga.
Tot eind september in en rondom Museum Schokland, Middelbuurt 3, Ens, telefoon: 0527 - 251396.