Artikel uit De Stentor van 10-11-2004:

Predikant vindt historisch document

door Gerrit Schinkel

10 NOVEMBER 2004 - WILSUM - De hervormde predikant ds. M. Kreuk deed vorig jaar als predikant in Wilsum zijn intrede. Het toeval wilde dat kort na deze gebeurtenis vanuit de Gereformeerde Bijbel Stichting (GBS) een kalender voor 2004 verscheen met foto‘s van de hervormde kerk van Wilsum als de oudste kerk van Overijssel en de op drie na de oudste van Nederland. Die kalender leidde tot een opmerkelijke vondst.
Bij de foto stond namelijk vermeld dat in de zeventiende eeuw in Wilsum dominee Hidding had gestaan, die tijdens zijn studie aan de universiteit van Franeker dertien stellingen over de predestinatie (uitverkiezing) verdedigde. Hij genoot daardoor landelijke bekendheid, omdat de predestinatie een van de heikele leervraagstukken was die de Synode van Dordrecht behandelde. Ds. Kreuk ging ijverig op zoek en slaagde erin na veel speurwerk de stellingen van ds. Hidding op te sporen. Er zijn in Nederland slechts twee exemplaren bewaard gebleven van de dertien stellingen van ds. Hidding. Een ervan bevindt zich in de bibliotheek van de Groningse universiteit en het andere exemplaar in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.
Naar aanleiding van de vondsten van ds. Kreuk komt er een vergeten stuk geschiedenis aan het licht, dat de Wilsumer predikant in een gedegen werkstuk openbaar gemaakt heeft. Op 19 december 1618 tijdens de 36e zitting kwamen afgevaardigden van de kerken van Kampen, IJsselmuiden en Wilsum naar de Synode naar aanleiding van de meningsverschillen in Kampen over de leer der predestinatie. In 1618 stond in Wilsum ds. Georgius Goijker, voorganger van Lammert Hidding. In de notulen van deze meest beroemde en besproken Synode die Nederland ooit heeft gekend komen deze namen voor.
Bij zijn onderzoek stuitte ds. Kreuk op een merkwaardige geschiedenis. De later, door zijn studie omtrent de predestinatie zo beroemde godgeleerde, Lammert Hidding is nooit beroepen geweest in Wilsum. Voor hij in het IJsseldorp kwam, stond Hidding in Ens (Schokland) als predikant maar het beviel hem niet zo erg. Op 5 januari 1624 is in Kampen een vergadering naar aanleiding van het afzetten van de Wilsumer predikant ds. Georgius Goijker. Tijdens de rondvraag vroeg de preses wie van de broeders de open plaats in Wilsum wilde innemen. De Enser predikant Lammert Hidding wilde wel van standplaats wisselen en als reden gaf hij op ‘die krankheit van sijn huisfrouwe en de andere particuliere redenen meer‘.
Zo kwam Lammert Hidding als zeer geleerde predikant in Wilsum. De classis legde de benoeming van Hidding voor aan de burgemeester van de stad Wilsum en die had geen bezwaar tegen de benoeming. Overigens had Hidding zijn dertien stellingen al voor 1618 opgesteld, dus voor zijn Wilsumer tijd. Bijna 400 jaar later haalt de huidige predikant van Wilsum de vergeten geschiedenis weer boven water dankzij de foto op de GBS-kalender.

Predestinatieleer een groot twistpunt
De door de grote hervormer Johannes Calvijn ontwikkelde predestinatieleer was een van de grote twistpunten tijdens de synode van Dordrecht 1618 - 1619. De predestinatieleer hield in dat God van eeuwigheid beslist had wie wel en wie niet zalig zou worden. Degene die zich tegen deze leer stelden werden de Remonstranten genoemd en de voorstanders waren de contra - Remonstranten. Op de Dordtse synode werd over deze leerstelling positief beslist en vastgelegd in de Dordtse Leerregels die nog steeds in de rechts georiënteerde gereformeerde kerken als grondslag van de Bijbelse leer worden erkend. Ds. Kreuk geeft in zijn verslag over de geschiedenis van zijn verre voorganger ds. Lammert Hidding (1624-1640 predikant in Wilsum) een toelichting op de leer van de predestinatie.