Artikel uit De Swollenaer van 2-8-2004
en De Brug van 3-8-2004:

Schokland steeds meer in trek als toeristische trekpleister

(door Gerard Meijeringh)

SCHOKLAND - Het eiland Schokland mag zich verheugen in een groeiende populariteit. Elk jaar komen zo'n 200.000 mensen een kijkje nemen in een van de populairste attracties van deze regio. Ze kunnen met eigen ogen zien hoe de mensen vroeger leefden en uiteindelijk de strijd verloren van het wassende water.
Wiljan Verkraaije <1> is actief als coordinator van het gidsenteam op Schokland. "Ik leid circa achtduizend rondleidingen per jaar", vertelt Verkraaije. "Acht jaar geleden zijn we met rondleidingen begonnen. Nu hebben we een groot team. We merken dat we echt een toegevoegde waarde hebben. Het aantal bezoekers is de laatste tijd fors gegroeid, vooral vorig jaar. Hoe dat komt? Ik denk dat dit een algehele trend is. Mensen willen graag terug naar de roots en historische plekken herbeleven en ontdekken in Nederland."
Daarvoor zitten ze goed op Schokland. Er is veel te zien. Zo is er een museum, maar ook op het eiland zelf is genoeg te beleven. Schokland staat symbool voor de strijd van Nederland tegen het water. In 1996 kreeg Schokland de status Werelderfgoed. Een schril contrast met vroeger. In 1859 gaf Koning Willem III het bevel om het eiland te ontruimen. Vervolgens werd het een speelbal van de elementen. Na het droogvallen van de Noord- oostpolder was Schokland geen eiland meer.
"Vervolgens werd het eiland uitgegeven in pacht aan de nieuwe polderbewoners", aldus Verkraaije. "Toen is er veel vernield. Ook is er veel water weggepompt voor landbouw. Als je water weg haalt onder veen gaat het inklinken. Daarmee hebben we nog steeds te maken. Vandaar dat er een hydrologische zone van 150 hectare rondom Schokland is ingesteld om het veen in tact te houden.
"Maar Schokland heeft een groot verleden. De eilandgrens was vroeger veel groter. Op de dijkjes kun je het Schokland van vroeger beleven."
Vervolgens vertelt hij over de oostkant van het eiland en wijst naar links. "Daar is een nieuw gebied. Eerder werden daar aardappelen geteeld. Nu kijk je tegen dijken aan. Daar ligt de oude grens van Schokland. Het geeft goed de afkalving weer van het eiland. Die was aan de oostkant het kleinst. Daarom liggen alle terpjes aan de oostkant van het het eiland. Aan de westkant was teveel golfslag."
Rond 1700 was het zuidpunt niet langer bewoond. Door de toenemende afkalving werd in 1855 Terp de Zudens <2> ontruimd. "Toen was er al een discussie over een algehele ontruiming van Schokland."
Toen de Schokkers vertrokken van het ei land moesten ze hun huis meenemen. "Anders was de kans te groot dat ze terug zouden komen. Daardoor staat er weinig orgineels op Schokland."
Vanaf het zuidpunt van het eiland kijk je op de silhouetten van Schokland. Hier is ook goed te zien dat Schokland omringd is door bomen. "Dat moet zo blijven. Het eiland zelf moet het open karakter behouden."
Vervolgens vertelt Verkraaije over de handel met Schokland. "Schokland ligt maar vijf kilometer van de monding van de IJssel. Veel schipppers gingen naar Schokland om te wachten op beter weer. Dat gebeurde aan de oostkant van het eiland. Dat gaf het eiland een belangrijke impuls."
Verkraaije wijst naar de overblijfselen van de Kerk van Ens. "In 1400 zijn ze begonnen met bouwen. De laatste kerkdienst was in 1717. De terp was al eerder ontruimd, maar het kerken in de Kerk van Ens ging nog een tijdje door. In 1717 is er een nieuwe kerk gekomen op de Middelbuurt. Die is in 1825 door de storm volledig weggeslagen. In 1834 is de kerk gebouwd die nog steeds is te zien op Schokland."
Vervolgens rijdt Verkraaije naar het noordelijke punt, de terp Oud-Emmeloord. "Hier woonden eerder 350 mensen. Toen het eiland was verlaten, werden hier iepen neergezet. Er zijn twee iepen bij uit 1860." Ook op Schokland heeft de iepenziekte toegeslagen. "Er zijn al een hele rij iepen gesneuveld."
Op Oud-Emmeloord staat ook het huis van de havenmeester. Die bleek ook na de ontruiming op het eiland actief omdat de haven belangrijk bleef. Even verderop was een visafslag en het misthoorngebouw. De misthoorninstallatie werd gebruikt bij nevelig weer. In de gesteentetuin aan de westkant van het eiland kunnen bezoekers alles te weten komen over de ontstaansgeschiedenis van Schokland. Voor kinderen is hier veel te beleven. Er is een speciale kinderkuil, waar de kleintjes schat kunnen graven. Ook is er het knuppelpad uitgezet met enkele leuke attracties. Bezoekers kunnen de rugzakroute lopen. Deze loopt door de tuin van het Gesteentemuseum en het Schokkerbos.
Voor de toekomstige ontwikkeling van Schokland is geld de grootste tegenstander. "In de toekomst willen we aan de westkant meer het accent leggen op hoe het vroeger was. Hoe we dat gaan doen is nog niet duidelijk. Er is nog geen geld voor."
Volgens Verkraaije is het belangrijk dat het hele gebied rondom Schokland zich toeristisch verder gaat ontwikkelen. Daarom is Schokland aangesloten bij Villages of Tradition. Dat is een samenwerking van negen dorpen in Nederland. Hij denkt aan een verblijfsaccommodatie voor grote groepen en een minicamping. "Met plattelandsontwikkeling kunnen we het verblijf van toeristen verbreden en veraangenamen."

<1> Lees: William Vercraije.
<2> Lees: De Zuiderbuurt.