Artikel uit De Stentor van 29-9-2005:

Eerlijk hout houdt Schokland op de been

door ANNEMIEKE JANSE

29 SEPTEMBER 2005 - SCHOKLAND - Het voormalig eiland met de karakteristieke huisjes en het kerkje ligt nóg verheven boven het drooggevallen polderland. Maar sinds de drooglegging in 1942 bedreigt inklinking (anderhalve meter) het voortbestaan van dit stukje Werelderfgoed.
De oude zeewering, die nu de functie van grondwering heeft, is nodig aan vervanging toe. Gisteren gaf wethouder Tineke bij de Vaate het startsein voor deze renovatie.
Vanaf 1942 is de zeewering van Schokland overbodig geworden en is het grootste gedeelte opgeruimd’, vertelt Bij de Vaate aan haar gehoor in het kerkje op Schokland. Dat bestaat volkomen onverwacht, niet alleen uit bestuurders en genodigden maar ook uit polderjongeren van klas GT 2b van het Zuyderzee College. Zij doen een dagje Schokland in het kader van een provinciaal scholierenproject en pikken dit onverwachte extraatje even mee. De wethouder grijpt de kans voor open doel en richt zich met haar verhaal over de zeewering tot de jongeren. Die, zoals het scholieren betaamt, met wisselende belangstelling naar haar verhaal luisteren. Maar de wethouder vond achteraf dat het nog ‘best wel meeviel’.
"De overbodige palen van het vroegere Schokland kregen een andere functie. Een deel is bijvoorbeeld gebruikt voor de noodbrug bij Ramspol", vertelt Bij de Vaate. "Een paar van de originele palen van de zeewering zijn bewaard gebleven en staan op het eiland. In 1981 zijn de oude palen vervangen door tropisch hardhouten palen. Na dertig jaar met de voeten in de polderklei te hebben gestaan, is het tropische hardhout van de Baslarocus verrot. Nu grijpen we weer terug op inlands naaldhout dat bovendien het FSC-keurmerk (Forest Stewardship Council) draagt. Dat wil zeggen dat het verantwoord duurzaam geproduceerd hout is met oog voor mens en milieu."
Even later staan genodigden en klas GT 2b buiten, aan de lage kant van de oude zeewering. De afgegraven grond laat duidelijk zien dat het rottingsproces van de tropisch hardhouten palen volop bezig is.
Met een druk op de knop zet de wethouder de installatie in werking die de eerste ijzeren paal (het skelet voor de houten palen) de grond in trilt. Met een oorverdovend lawaai glijdt de paal centimeter voor centimeter de grond in.
Het stuk zeewering dat vervangen wordt, bedraagt 42 meter. Dit palenscherm heeft sinds de drooglegging een andere functie gekregen. Was het eerst om het eiland tegen de zee te beschermen, nu dient het om de terp en de gebouwen te behouden. Zonder dit steuntje in de rug zou het kerkje van Schokland met het inklinken van de bodem net zo scheef zijn komen te staan als de toren van Pisa, met alle gevolgen van dien. De nieuwe zeewering, die voor het gemak de naam grondwering heeft gekregen, krijgt een stalen damwand als skelet. Daar leunen de nieuwe naaldhouten palen tegenaan. Om het rotten tegen te gaan blijven de nieuwe palen een stukje boven de grond zweven. Basaltblokken verdoezelen dat zij geen vaste grond onder de voeten hebben. "De nieuwe palen zijn kleiner dan de oude hardhouten", legt Jan Banga van ingenieursbedrijf Boorsma bv uit. "Ze lijken daarmee weer op de palen van de originele zeewering." De oude palen blijven in de grond staan en worden net boven de grond aan de eilandkant afgezaagd. "De palen uit de grond halen is niet nodig, bovendien is het kostbaar en raak je je constructie kwijt", aldus Banga.
De werkzaamheden aan het palenscherm nemen twee maanden in beslag. Het werk kost 210.000 euro. De gemeente neemt de helft van de kosten voor haar rekening. De andere helft komt uit subsidiepotjes van verschillende ministeries.