Artikel uit De Stentor van 20-8-2005:

Polderdrama in Nagele over laatste vuurtorenwachter

door MARION GROENEWOUD

20 AUGUSTUS 2005 - NAGELE - Hij ziet landbouwwerktuigen aan voor schepen en ontsteekt nog iedere nacht zijn vuur. De laatste vuurtorenwachter weet niet dat de zee is verdwenen. De aardappel - uien - en bietenteelt is hem ontgaan. Theateronderneming Prins te Paard werkt in Nagele aan een bijzondere productie. "We maken landschapstheater en dit is een polderverhaal van hier tot Tokio."
Een stevige wandeling van Schokkerhaven over de dijk langs het Ketelmeer- via monument Het Laatste Sluitgat- moet de toeschouwers in de stemming brengen voor het polderdrama Nordsten. "Vernoemd naar een oude zaaimachine. Daar staat hij", zegt Liset Moerdijk van Prins te Paard. "Geschikt voor graszaad want hij heeft hele fijne voetjes."
Als dochter van een melkveehouder in de polder en opgeleid aan de Landbouwuniversiteit Wageningen - nota bene als wandelpaddeskundige - weet Moerdijk waarover zij praat. Een ploegmachine getrokken door twee Belgische werkpaarden, een oude hooipers, een opraapwagen, een harkkeerder en een bietenrooimachine.

Cruciaal
Ze spelen allemaal een cruciale rol in het theaterstuk dat zich afspeelt op het erf van een boerderij. Haar partner, acteur Rutger Bergboer, noemt de voorstelling niet alleen een ode aan de vuurtorenwachters maar ook een eerbetoon aan de huidige generatie boeren in de polder.
"Het drama van de lichtwachter die niet kan verwerken dat zijn functie overbodig is, heeft sterke overeenkomsten met het huidige lot van de plaatselijke boeren. Er is veel verborgen leed. De een na de ander moet stoppen." Moerdijk wijst naar de overkant: "Daar staat weer 600 ton uien weg te rotten. Overproductie", verzucht ze. Haar vader is inmiddels overgegaan op schapenteelt en de agrarier op wiens erf de voorstelling wordt gespeeld, besloot ‘nostalgisch’ te gaan boeren: toeristische arrangementen met activiteiten als hooivorkdarten, de baggerbak en hoefijzer werpen.

Verwoest
Een kunstwerk van visnetten, versierd met kalvermelkdrinkbakken, neemt een deel van het weiland in beslag. Het enorme theaterobject zal tijdens de voorstelling verwoest worden door landbouwwerktuigen. Bergboer vergelijkt het drama met dat van de Japanse soldaat in de jungle die denkt dat het nog steeds oorlog is.
" Het publiek loopt als toerist door het landschap en ontmoet deze zonderlinge vuurtorenwachter. De tijd is voor hem stil blijven staan, al zal de waarheid langzamerhand tot hem doordringen. Tenslotte valt zijn illusie in stukken en dan blijft er van hem niets over." De theatermakers verdiepten zich intensief in de vuurtorenwachters van Schokland en kwamen de mooiste verhalen tegen.
Over een vuurtorenwachtersgezin waarvan de kinderen zo mensenschuw waren dat zij meteen in de bedstee doken wanneer er schepen kwamen. "Het was de meest eenzame plek van de Zuiderzee", weet Moerdijk. Of het verhaal over de agressieve geit van de laatste vuurtorenwachter. "Dat beest viel iedere bezoeker aan." Moerdijk lacht: "En de vrouw van de vuurtorenwachter die met haar haren vast kwam te zitten in de mistbel tijdens het opdraaien van de klok." Het mooiste maar meest tragische relaas inspireerde hen tot Nordsten. Over de vuurtorenwachter Jacob van Eerde, die gestoord werd afgevoerd naar een gesticht in Kampen.
" Het stormde, en hij kon zijn vuur niet aanhouden. De grond onder de vuurtoren brak af en het water kwam ver tot over de graven van het oude kerkje. Lijdzaam moest hij toezien hoe een tjalk verging", vertelt Bergboer gedreven. "Het verhaal gaat dat hij samen met de lijken van de opvarenden naar de stad is gebracht."

Prins te Paard: Nordsten. Parkeerplaats Schokkerstrand bij Schokkerhaven, 25, 26 en 27 augustus 20.00 uur (huifkarvervoer terug). Reserveren: 06-43427071