Artikel uit De Stentor van 16-1-2006:

Schokkers op oude foto's

Door INGE BLANKVOORT

16 JANUARI 2006 - SCHOKLAND - Marien van den Berg-Toeter ziet het meteen. Dat is een foto van de opa van haar schoonzusje. ‘Zij lijkt sprekend op hem’, zegt ze terwijl ze wijst naar een foto van Hendrik Diender, ooit bewoner van het in 1859 ontruimde eiland Schokland in de Zuiderzee.
Museum Schokland laat sinds zaterdag een kleine honderd foto’s zien van Schokkers die de ontruiming van het eiland hebben meegemaakt. De meeste foto’s zijn nog niet eerder te zien geweest in het openbaar. Het gaat vooral om portretten van Schokkers, velen in klederdracht. De expositie ‘Gevonden foto’s, een verdreven volk’ is aangevuld met kleding, sieraden, gebruiksvoorwerpen en publicaties.
Nazaten van de mensen die ooit Schokland bevolkten waren zaterdag de eersten die een kijkje mochten nemen van de expositie. Tientallen verwanten zochten naar kiekjes van voorouders. Marien van den Berg zocht een foto van haar grootouders, maar vond alleen een afbeelding van de opa en oma van haar schoonzus, ook een Schokker nazaat. Anna Jongsma heeft meer geluk. Haar grootouders Lumme Diender en Willem Jongsma komen wel voor op een geëxposeerde foto. ‘Is toch wel leuk om te zien, hoor’, zegt ze. ‘Leuk dat al die foto’s zo bij elkaar hangen.’ Er hangt ook nog een portret van haar opa. Haar broer Willem geniet ook van de portrettengalerij. ‘Dit betekent wel wat voor mij.’
Aan bewoning van Schokland kwam in 1859 een einde toen koning Willem III tot algehele ontruiming van het eiland besloot. Aanhoudende armoede van de bevolking en het steeds aanwezige overstromingsgevaar was aanleiding voor het besluit. De bevolking kreeg een half jaar de tijd te vertrekken.
Bijna anderhalve eeuw verder is water nog altijd een probleem in de wereld. ‘Een tsunami en de overstroming van New Orleans staan nog steeds op ons netvlies’, zei wethouder Tineke bij de Vaate van de Noordoostpolder tijdens de opening van de foto-expositie. ‘De kracht van Nederland is dat we steeds weer opbouwen zodat we kunnen blijven wonen. Dat is het verschil met 1859 en nu. Daarom is de algemene ontruiming van Schokland nog altijd bijzonder.’
Familiaire banden met Schokland heeft Bij de Vaate niet, wel met een ander overstromingsgebied, Zeeland, de provincie waar haar man vandaan komt. ‘Wij hebben maar een paar foto’s van mijn man als kleuter. Die foto’s hebben wij gekregen van een tante die de ramp niet mee heeft gemaakt. Als je nog maar een paar foto’s hebt, hebben die meer betekenis dan dat je boeken vol hebt.’ De panelen met foto’s in museum Schokland zijn na de expositie voor de Schokkervereniging, die zaterdag een nieuwjaarsreceptie hield op Schokland. Bij de Vaate: ‘Die kunt u vast nog wel een keertje gebruiken.’