Op 20 augustus 2007 is een nieuw boek over Schokland verschenen,
getiteld:
Fabrieken op Schokland. Katoenweverij van 1838 tot 1857.
Dit boek is geschreven door dhr. J. Spitse uit Abcoude en wordt uitgegeven
door de Schokkervereniging. Het drukwerk werd verzorgd door Hooiberg in
Epe.
De uitgave werd mogelijk gemaakt dankzij een financiele bijdrage
van Anton Ekker Parket in Zwolle.
Het boek werd op 1 september 2007 officieel gepresenteerd in Volendam,
op de jaarlijkse Schokkerdag van de Schokkervereniging.
Inhoud:
De lezer kan zich met dit boek op de hoogte stellen van de besluitvorming
over de katoenweverij op het voormalige eiland Schokland. Ook de weverij
te Vollenhove krijgt, zij het minder uitgebreid, aandacht. De weverij
werd op Schokland bedreven van 1838 tot 1857. Gedurende de eerste 5 jaren
voerde de medicus Evert Ekker vanuit Vollenhove de directie, van 1842
tot 1848 de op het eiland wonende opzichter van Waterstaat Casimir Frederik
Seidel, vervolgens de firma Salomonson uit Almelo en tenslotte gedurende
de twee laatste jaren de firma L. Bottenheim uit Kampen.
Het boek richt zich op besluitvorming inzake de weverij. Wat beoogde
men? Wat waren de beweegredenen? Hoe lagen de verhoudingen? Met fabrieken
worden weeflokalen bedoeld, armoedefabrieken, opgericht voor een bevolking,
die het brood met vissen niet meer kon ver-dienen. Tevens betekent de term:
fabriceren.
Het boek biedt geen wetenschappelijke analyse, maar een non-fictie
verhaal op basis van historisch materiaal uit o.a. het Nationaal Archief,
Het Historisch Centrum Overijssel, Het Utrechts Archief en het Gemeentearchief
Kampen.
Actualiteit:
• Op 30 juni 2007 werd het Akkoord
van Schokland getekend, waarmee acht Millenniumdoelen op de agenda werden
gezet, o.a. gericht op
halvering van de armoede in 2015, onderwijs voor alle kinderen
en bestrijding van
ziekten. De ondertekening vond plaats op Schokland. De situatie van
de bevolking op Schokland tot 150 jaar geleden vormde de aanleiding
deze handeling
juist hier te verrichten. Schokland werd destijds geteisterd door
zware stormen en landafslag. Er was gebrek aan schoon drinkwater.
De bevolking
bestond voornamelijk van visserij, die noodlijdend was. Met de invoering
van calicotweverij (katoenweverij) probeerde men tussen 1838 en 1857
het inkomen van de bewoners aan te vullen. In 1859 werd het eiland
ontruimd. Een bezoek aan deze plek midden in de Noordoostpolder leert,
dat
anno 2007
de Millenniumdoeleinden voor Schokland inmiddels zijn behaald. Museum
Schokland ontrukt de geschiedenis van het voormalige eiland echter
aan de vergetelheid.
Ook dit boek draagt daaraan bij.
• Er werd in de afgelopen weken een heftige
discussie gevoerd over de organisatie van de op 30 juni 2007 gehouden manifestatie.
Een
aantal zaken uit ‘Fabrieken op Schokland’ is in die discussie
herkenbaar. De weverij had een hoog ideaal: van publieke bedelaars weer
werkzame lieden
maken. Het Akkoord van Schokland heeft eveneens een hoog ideaal:
de armoede in de wereld moet in 2015 zijn gehalveerd. De fabrikanten werden
ervan
beschuldigd zich te willen verrijken ten koste van hun wevers in
tegenstelling tot weldoeners, die geld gaven voor de noodlijdenden. Nu
wordt een commercieel
campagnebureau verweten een ton aan de manifestatie over te houden,
terwijl artiesten onbaatzuchtig meewerkten.
• De geschiedenis van de calicotweverij ondervond
onlangs, als onderdeel van de geschiedenis der textielindustrie, aandacht
op de tentoonstelling “Thuis
bij de familie Stork”, die t/m 9 september te zien was in het Historisch
Museum Hengelo. Alvorens zich met de vervaardiging van machines bezig te
houden bedreef men weefindustrie. Eén van de familieleden aan wie
op de tentoonstelling aandacht wordt gegeven is Charles Theodoor
Stork uit Oldenzaal (1822-1895). Hij kan als de grondlegger van de
Storkfabrieken worden beschouwd. Er is een link tussen tentoonstelling
en boek.
De in
1834 door Evert Ekker c.s. in Vollenhove opgerichte calicotfabriek
werd vanaf 1848 voortgezet onder de naam C.T. Stork en Cie. In 1853
werd Evert
Ekkers zoon Hendrik Jan in de firma Stork opgenomen. Hij trouwde
in 1855 met een zus van C.T. Stork. (zie de
redevoering bij het 100-jarig bestaan van C.T. Stork en Co.)
• De calicots werden geleverd
aan de Nederlandse Handel-Maatschappij, die ze naar Indië ex-porteerde.
Na de verhuizing van de NHM van Den Haag naar Amsterdam was de NHM vanaf
1831 gevestigd aan de Herengracht
40. En vervolgens vanaf 1858 aan de Herengracht 466. Beide panden
bestaan nog. In 1926 betrok de Maatschappij het gebouw De Bazel aan de
Vijzelstraat
hoek Herengracht. Op 7 augustus 2007 werd in dit gebouw het vernieuwde
Stadsarchief van Amsterdam voor het publiek geopend. De officiële
opening door koningin Beatrix vond plaats op 12 september j.l.
Verkoop:
Het boek is te koop bij de volgende boekhandels:
Plantage Bos, Kampen;
Plantage Boekhandel Kroonpassage, Lelystad;
Marsman, Emmeloord;
Koster, Urk;
Museum Het Oude Raadhuis, Urk;
Museum Volendam;
Voster, Dronten;
Waanders, Zwolle;
Boek&Mix, Vollenhove.
Fabrieken op Schokland. Katoenweverij van 1838 tot 1857.
Schrijver: J. Spitse
ISBN: 978-90-812155-1-0
NUR: 685
Verkoopprijs: €12,95
Aantal bladzijden: 119
